Tóm tắt Xử Thế Trí Tuệ Toàn Thư - Thuật Nói Chuyện

Lời nói đầu

Cuốn sách nhấn mạnh tầm quan trọng của lời nói và trí tuệ trong nghệ thuật xử thế. Thông qua các ví dụ thực tiễn từ những bậc kỳ tài hùng biện, sách phân tích kỹ lưỡng trí tuệ và kỹ xảo vận dụng ngôn ngữ sắc bén để cung cấp cho độc giả những cách kết hợp hài hòa giữa trí tuệ và ngôn ngữ, chú trọng tính thực tiễn, trí tuệ và thú vị.

Phần I - Đi Đường Vòng: Chiến lược khuyên nhủ gián tiếp

Phần này giới thiệu các chiến thuật “đánh du kích” trong giao tiếp, nhằm khuyên nhủ những người cố chấp bảo thủ bằng cách tiếp cận gián tiếp để đạt được mục đích.

Chương 1 - Bất Ngờ Mở Lối Đi Riêng

Điểm đặc biệt là sự mới mẻ, khó đoán. Cần hiểu rõ đối tượng để vận dụng.

Điêu Bột dựng cơ đồ qua lời nhục mạ: Dùng lời phỉ báng Điền Đơn để gây chú ý và được trọng dụng.
Ưu Mạnh đóng kịch: Hóa trang thành Tôn Thúc Ngao đã mất để gợi lòng thương của Sở Vương, xin bổng lộc cho con trai Tôn Thúc Ngao.
Thành Cát Tư Hãn khéo đua ngựa: Đề xuất đổi ngựa trong cuộc đua “ai về đích cuối cùng mới được thưởng” để đẩy nhanh kết quả.
Tô Tần khéo nói đoạt lại thành trì: Dùng thái độ lúc vui lúc buồn, sau đó lập luận về nguy cơ đối địch với Tần để thuyết phục Tề Vương trả 10 thành trì cho Yên.
Naponeon giả vờ tạo đối thủ: Ngợi ca tướng địch Provela để Áo trọng dụng ông, rồi dễ dàng đánh bại.
Tuyệt chiêu xin việc của Douglas: Mang tấm biển “Tạm thời không tuyển nhân viên” để gây ấn tượng và được nhận vào làm tại tòa báo.

Chương 2 - Khéo Đặt Câu Hỏi Đưa Vào Tròng

Dùng câu hỏi khéo léo để làm rối loạn thế trận của người cố chấp, dẫn dắt họ đến câu trả lời “có” hoặc thay đổi suy nghĩ.

Michelangelo khéo hỏi khó Giáo hoàng: Hỏi về “rốn của Adam” để khiến Giáo hoàng tiến thoái lưỡng nan, từ đó ngầm bày tỏ quan điểm của mình.
Người bán hàng phá tan cục diện bế tắc bằng cách khéo đặt câu hỏi dẫn dắt: Dùng một loạt câu hỏi gợi ý để khách hàng liên tục đồng ý, dẫn đến việc mua hàng.
Trương tướng quân đã bộc bạch nỗi lòng: Trương Tử Cát dùng cách nói vòng vo, dự đoán tâm trạng để khiến Trương Trị Trung giãi bày những lo lắng về tình hình Tân Cương.
Sax thuyết phục Tổng trưởng Mĩ: Dùng câu chuyện lịch sử về Naponeon bỏ lỡ sáng kiến tàu hơi nước để ngầm thuyết phục Roosevelt coi trọng thư của Einstein về bom nguyên tử.
Thầy giáo nói khiêu khích học sinh: Khuyên học sinh hư (A) giúp đỡ bạn bè (B, C) thay đổi, qua đó gián tiếp khiến A tự nhìn nhận lại bản thân.
Thay đổi góc độ có hiệu quả bất ngờ: Luôn chọn đúng góc độ để nói chuyện, có thể là nói ngược hoặc chuyển trọng tâm.
- Nói ngược: Trần Á dùng thơ “người xưa trộm thơ anh” để châm biếm Nguỵ Chu Phụ. Khách hàng nói “cũng có cả cơm nữa” để ám chỉ cơm có sạn một cách hài hước.
- Cách chuyển trọng tâm: Hai nhân viên hỏi “tôi có thể hút thuốc khi làm việc không?” và “tôi có thể làm việc khi hút thuốc không?” để khác biệt về trọng tâm, một người bị phê bình, một người được chấp thuận.

Chương 3 - Khéo Ví Von Nói Lí Lẽ

Sử dụng ví von để làm cho lời nói sinh động, sâu sắc và thuyết phục.

Biểu hiệu của cửa hàng mũ: Franklin kể chuyện biển hiệu bị sửa đổi nhiều lần để khuyên Jefferson chấp nhận sự bình phẩm cho bản “Tuyên ngôn độc lập”.
Cách ví von khéo léo của Trang Tử: Dùng chuyện chim Phượng Hoàng và cú mèo để châm biếm Huệ Thi nghi ngờ mình tranh quyền. So sánh sinh tử với sự biến hóa bốn mùa để an ủi khi vợ mất.
Lưu Thiệu Đường khéo ví von thuyết phục mọi người: So sánh “Đảng Cộng sản không phê phán phái hiện đại” như “người khỏe mạnh không ăn ruồi” để làm rõ quan điểm.
Mặc Tử khéo léo ví von so sánh để dạy học trò: Dùng ngựa tốt/trâu chậm để giải thích việc phê bình học trò Canh Trụ Tử. Dùng tiếng ếch/gà trống để dạy về việc nói nhiều/nói ít mà hiệu quả.
Câu chuyện về hai tên cướp: Hugo ví hành động đốt phá Viên Minh Viên của Anh, Pháp là hành vi của “hai tên cướp” để tố cáo tội ác.
Chó săn và thợ săn: Lưu Bang ví các tướng sĩ là “chó săn”, còn Túc Hà là “thợ săn” để giải thích công lao, dẹp tan bất mãn.
Vận dụng cách nói ví von trong cuộc thi hùng biện: Dùng hình ảnh “nền kinh tế thế giới hắt hơi thì du lịch cảm cúm” hay “bệnh nhân không tiêu hóa tốt mà uống nhân sâm” để làm rõ luận điểm.

Chương 4 - Hãy Lùi Để Tiến

Chiến lược lùi một bước để tiến ba bước, đặc biệt khi đối thủ mạnh hơn.

Nhiệm Chương thời Chiến Quốc: Khuyên Nguỵ Hằng Tử cắt đất cho Trí Bá để hắn kiêu ngạo, gây thù chuốc oán, rồi liên minh tiêu diệt.
Trần Bình - một người “chuyện đại sự không hồ đồ”: Giả vờ chìm đắm trong tửu sắc để Lữ Hậu an tâm, sau đó liên thủ tiêu diệt họ Lữ khi có cơ hội.
Ông Cẩu Tức khuyên Tấn Hiến Công: Tặng bảo vật cho nước Ngu để mượn đường đánh Quắc, sau đó diệt luôn nước Ngu.
Trong cuộc sống hàng ngày: Dùng cách đồng ý mở cửa sổ trên mái nhà khi người khác phản đối mở cửa sổ bình thường, hoặc đồng ý với yêu cầu xa xỉ của vợ/bạn gái rồi phân tích chi phí để họ tự thay đổi ý định.
Đàm phán thương mại: Liên Xô cũ nhượng bộ từ từ trong việc mua đất ở Mỹ để tạo áp lực cho đối phương, cuối cùng mua được với giá thấp hơn. Nhật Bản cũng dùng chiến lược nhượng bộ những hạng mục nhỏ để đạt lợi ích lớn hơn.

Chương 5 - Vận Dụng Con Số Để Nói Lí Lẽ

Con số có sức hấp dẫn và thuyết phục mạnh mẽ.

Người nhân viên khéo dùng con số để khẳng định sự an toàn: Dùng tỉ lệ “chưa đến một phần tỉ” để trấn an khách hàng về an toàn máy bay.
Kennedy khéo léo phản bác Truman: Dùng các con số về tuổi tác và kinh nghiệm của các Tổng thống Mỹ để bác bỏ lập luận của Truman rằng mình không đủ kinh nghiệm.
Hứa Quán khuyên can không xây dựng đài Trung Thiên: Đưa ra các con số khổng lồ về đất đai, vật liệu, nhân công cần thiết để xây đài, khiến Nguỵ Vương từ bỏ ý định.
Trác Văn Quân khéo khuyên chồng: Dùng các con số từ thư chồng và biến tấu thành lời thơ than trách, bày tỏ tình cảm để khiến Tư Mã Tương Như hối hận.
Khéo vận dụng con số sẽ giúp bạn đàm phán thương mại thành công: Trong đàm phán với Nhật Bản, phía Trung Quốc dùng số liệu chính xác về chi phí sửa chữa và bồi thường gián tiếp để giành lợi thế.

Chương 6 - Khéo Dùng Con Số Để Hùng Biện

Sử dụng con số trong hùng biện để tăng tính thuyết phục và hình tượng.

Trong cuộc thi hùng biện về nguy cơ sinh thái: Dùng số liệu về sa mạc hóa, phá rừng, tuyệt chủng loài để nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng. Phản biện dùng số liệu về công nghệ tái sinh, luật bảo vệ môi trường để khẳng định khả năng giải quyết.
Biến đổi các con số:
- Thảm sát Nam Kinh: Biến 300.000 người thành “xếp thành luỹ nối từ Hàng Châu đến Nam Kinh”, “chất thành 2 tòa khách sạn Kim Lăng cao 37 tầng”, “1200 tấn máu”.
- Công trình thủy lợi Niagara Falls: Biến mức năng lượng lãng phí thành “250.000 chiếc bánh mì” hoặc “600.000 quả trứng gà”.
- Lưu ý biến đổi: Liên hệ với sự vật quen thuộc, biến đổi đa chiều (dài, rộng, cao, thể tích), nêu rõ quá trình tính toán.

Chương 7 - Sự Uyên Bác Của Việc Xoa Trước Đánh Sau

Nghệ thuật khen ngợi trước khi đưa ra lời khuyên hoặc phê bình để đối phương dễ chấp nhận.

Người lãnh đạo: Dùng các câu như “Báo cáo của anh rất tốt, nhưng…”, “Biểu hiện của anh luôn tốt, nhưng hi vọng anh cải tiến…”.
Tổng thống Mĩ Coolidge: Khen thư ký mặc đẹp, có tương lai, rồi mới nhẹ nhàng nhắc nhở về dấu câu khi đánh máy.
Thầy giáo: Khen học sinh tiến bộ, rồi khéo léo gợi ý cải thiện môn tiếng Anh.
Hoá giải mâu thuẫn: Bác công nhân khen chàng trai “vua sửa xe” để dẹp yên cuộc cãi vã trên xe buýt.
Tần Thủy Hoàng: Viên quan tâng bốc Tần Thủy Hoàng là “minh quân độ lượng” để ông tha thứ cho Trung Kì.

Phần II - Ứng Đối Nhanh Trí: Khả năng vận dụng ngôn ngữ linh hoạt

Phần này tập trung vào các kỹ năng ứng biến nhanh nhạy để thoát khỏi tình huống khó xử và giữ thể diện.

Chương 1 - Chuyển Đề Tài Câu Chuyện

Nghệ thuật lái vấn đề sang hướng khác khi gặp câu hỏi khó.

Hoán chuyển gần:
- Bà chủ quán ăn: Khi được hỏi về Mao Chủ tịch, bà nói “Không có Mao Chủ tịch thì tôi đã chết đói” để lái sang công lao của ông.
- Củng Lợi: Khi được hỏi về nhan sắc, cô nói “Tôi có một hàm răng rất đẹp” để thu hẹp phạm vi.
- Công tố viên trong vụ án: Công tố viên không trực tiếp trả lời hành động của mình khi bị xúc phạm, mà nói về các cách ứng xử khác nhau, bác bỏ luận điểm của luật sư.
Hoán chuyển xa:
- Cô gái và gã không đứng đắn: Khi bị hỏi “đứa nào là của tiên sinh”, cô đáp “tiên sinh hay hậu sinh đều là con tôi” để lật ngược ý nghĩa.
- “Chiến thuật sao băng”: Khi trẻ đòi đồ chơi, làm xao nhãng bằng cách chỉ “sao băng” để chúng quên đi đòi hỏi.
- Doanh nhân: Dùng lời khen “giọng ông kêu” để làm dịu không khí căng thẳng khi đàm phán với công đoàn.
Chuyển đổi trực tiếp: Trực tiếp sang vấn đề mới.
- Wilson: Khi bị mắng “đồ cứt đái”, ông nói “sau đây ta sẽ đề cập ngay đến vấn đề bẩn thỉu mà ngài vừa nêu ra”.
- Winston Churchill: Khi bị chê chính sách và bộ râu, ông nói “bà sẽ không còn cơ hội tiếp xúc với bất kỳ điểm nào trong số đó nữa đâu”.
- Tuỳ viên đại sứ quán Trung Quốc: Khi bị hỏi thích phụ nữ Pháp hay Trung Quốc, ông đáp “tất cả phụ nữ thích tôi thì tôi đều thích cả”.
- Puskin: Khi bị phụ nữ chê “không thể khiêu vũ với đứa trẻ”, ông đáp “tôi không biết bà đang mang thai”.
Chuyển đổi vòng vo: Dùng lời dẫn dắt trước khi chuyển vấn đề.
- Franklin Roosevelt: Khi bị hỏi về kế hoạch quân sự, ông hỏi “Anh có thể giữ bí mật không?”, rồi đáp “Tôi cũng vậy”.
- Franklin Roosevelt (nhiệm kỳ Tổng thống): Mời phóng viên ăn bánh quy nhiều lần để ngầm nói về cảm tưởng qua các nhiệm kỳ.
- Triệu Bản Sơn: Khi bị hỏi về cát-xê, ông hỏi về giá tivi để dẫn dắt đến câu trả lời “giá trị diễn viên do khán giả quyết định”.

Chương 2 - Gió Chiều Nào Che Chiều Đấy

Tìm nguyên nhân để giải thích trong lúc lỡ lời hoặc gặp thế bí.

Chỉ huy quân phiệt: Nói nhầm “văn mặc chi sĩ” thành “văn hắc chi sĩ”, rồi giải thích là muốn giúp thuộc hạ bỏ “chữ Thổ” (đất) để có phong cách “văn mặc chi sĩ”.
Nữ học sinh giải thích tam cương: Giải thích “thần vi quân cương, tử vi phụ cương, thê vi phụ cương” theo nghĩa hiện đại (nhân dân làm chủ, con cái là hoàng đế nhỏ, vợ quản chồng) khi lỡ lời.
Dickens: Khi bị bắt vì câu cá trái phép, ông tự nhận là nhà văn Dickens và nói “những câu chuyện giả tưởng chính là tác phẩm của tôi” để thoát hiểm.
Thầy giáo giảng bài: Khi bị học sinh phát hiện lỗi ngữ pháp, thầy khen học sinh tinh mắt, rồi nói “lỗi như vậy rất dễ mắc, các em phải học tập bạn mới được” để làm dịu tình hình.
Tề án Anh đi sứ nước Sở: Khi bị Sở Vương chế giễu vì có kẻ trộm người Tề, ông đáp “quýt trồng ở Nam Giang thì ngọt, trồng ở Bắc Giang thì chua” để đổ lỗi cho thổ nhưỡng nước Sở.
Câu chuyện nói liều và súng săn: Ông chủ nhà nói với vợ “súng hơi” là “nói liều” (súng săn) lợi hại hơn súng săn để dọa trộm.
Tân Phụng Hà và Tề Bạch Thạch: Khi Tề Bạch Thạch nhìn chằm chằm Tân Phụng Hà, cô nói “cháu là diễn viên, cháu không ngại người khác nhìn” để hóa giải căng thẳng.
Tổng thống Lincoln và phu nhân Nancy: Khi phu nhân vấp ngã, ông nói “Chẳng phải là chúng ta đã nhất trí rồi sao, chỉ khi nào anh phát biểu không được tốt thì em mới làm thế cho anh biết sao?” để cứu vợ khỏi ngượng.
John Adams: Khi bị vu khống về vụ bê bối tình ái, ông cười nói “tướng quân Pinckney đã giấu tôi, định độc chiếm cả” để làm tan tin đồn.

Chương 3 - Giữ Thể Diện Bằng Cách Tự Cười Nhạo Mình (Tự Trào)

Dùng ngôn ngữ hài hước chế giễu chính mình để thoát hiểm và làm dịu không khí.

Người chồng khéo léo trả lời vợ: Khi vợ chê mình, chồng nói “Người mà anh tìm được giỏi hơn người mà em tìm thấy” (ý nói chọn vợ giỏi hơn vợ chọn chồng).
Churchill tự trào để thoát hiểm: Khi Roosevelt bất ngờ thấy ông trần truồng trong bồn tắm, ông nói “Ông Roosevelt hãy nhìn, là thủ tướng thật nhưng chẳng che giấu ông cái gì à!”.
Người kỹ sư khôn khéo thoát hiểm: Khi không bật được máy chiếu, kỹ sư nói “Thế mà vẫn coi chúng tôi là kỹ sư. Hãy xem, tất cả chúng tôi vẫn không bằng một cô gái” (sau khi cô gái chỉ ra bật nhầm công tắc).
Chú hề và khán giả: Khi khán giả mỉa mai cần mặt xấu để làm hề, Durop đáp “Nếu như tôi có một khuôn mặt giống như của ông thì nhất định tôi sẽ kiếm được mức lương gấp đôi hiện nay”.
Tiểu Trần bị bắn thức ăn lên áo: Tự giễu “tôi đã to béo lắm rồi, mỡ trên cơ thể tôi cũng đủ rồi, bây giờ cô còn để tôi ăn thêm của người khác” để làm người phục vụ bớt lo.
Tướng quân Niaodaite bị bắn rượu lên đầu: Ông nói “Ôi, anh bạn, cậu cho rằng loại rượu này trị bệnh rất hiệu quả hay sao?” để hóa giải tình huống.
Nhà ngoại giao Vejinski: Khi bị khiêu khích về xuất thân quý tộc so với công nhân mỏ, ông đáp “Cả hai chúng ta đều là kẻ phản bội” để phản công.

Chương 4 - Gán Ghép Để Tránh Gặp Chuyện Khó Xử

Chuyển vấn đề khó cho đối phương để họ khó ứng phó, từ đó mình thoát hiểm.

Lưu Dung khéo léo trả lời Càn Long: Khi Càn Long ép ông phải chết để thử lòng trung, Lưu Dung viện cớ Khuất Nguyên khuyên không nên chết vì vua thánh minh, tránh cho vua tiếng xấu “hôn quân”.
Đông Phương Sóc nói đùa rượu trường sinh: Khi bị Hán Vũ Đế muốn giết vì uống trộm rượu, ông nói “Nếu rượu thật thì vua không giết được, nếu rượu giả thì vua giết thần vì rượu giả sẽ bị người đời cười chê”.
Trác Hoàng khéo léo cứu Nhâm Toạ: Khi Nguỵ Văn Hầu nổi giận vì Nhâm Toạ chỉ trích, Trác Hoàng nói “Nếu bệ hạ nhân hậu, thì có đại thần bộc trực” để khiến vua không thể phạt Nhâm Toạ mà vẫn giữ danh “nhân hậu”.
Sitners thông minh: Khi bị các quan ép đoán tâm tư, ông nói “Các vị đều nghĩ phải trung thành với hoàng thượng, ai không nghĩ vậy hãy đứng ra”. Không ai dám đứng ra.
Nông phu và quốc vương: Kể chuyện tổ tiên quốc vương nợ tổ tiên mình tiền và công chúa để quốc vương không thể nói “đã nghe rồi” mà phải thực hiện lời hứa.
Iso trí tuệ cứu chủ: Khi chủ nhân khoác lác uống cạn nước biển, Iso nói “Nếu ai có thể tách nước sông và nước biển thì tôi đảm bảo có thể uống sạch nước biển!” để hóa giải cuộc cá cược.
Thầy trò đấu trí ở toà án: Pudagelas kiện Ertiles đòi học phí. Cả thầy và trò đều đưa ra lập luận khiến quan tòa không thể phán quyết, dẫn đến vụ án chưa giải quyết.

Chương 5 - Lấy Đạo Của Người Để Trị Lại Người

Khẳng định sai lầm của đối phương, sau đó dùng chính logic đó để suy luận ra kết luận sai lầm, khiến đối phương tự sa bẫy.

Philips phản bác mục sư: Khi mục sư hỏi “tại sao không đến châu Phi giải phóng người da đen”, Philips hỏi “tại sao ông không xuống địa ngục giải phóng linh hồn”.
Lão Tăng khéo léo làm khó Tất Thu Phàm: Khi Tất Thu Phàm hỏi “Pháp hoa kinh có bao nhiêu chữ A di đà Phật”, lão tăng đáp “Xưa nay vốn đã hiểu hết các bộ, còn một bộ thì không cần biết” để tránh trả lời và phản công.
Gia Cát Khắc dùng quái lạ trị quái lạ: Khi bị hỏi “có tìm ra chim bà lão không”, Gia Cát Khắc hỏi lại “mời ông tìm ra vẹt bố!” để lật ngược vấn đề.
Xảo Cô đối đáp tri phủ: Khi tri phủ ra yêu cầu hoang đường (dê bố sinh con, dầu tưới biển, vải che trời), Xảo Cô dùng chính logic đó để phản bác (đàn ông không sinh con, phải tát cạn biển mới tưới dầu, phải biết trời rộng bao nhiêu mới che được).
Câu chuyện thương nhân: Thương nhân nhà quê bị bạn quỵt nợ trâu (nói chuột ăn), sau đó “bắt” con trai bạn (nói diều hâu tha đi). Khi ra tòa, ông hỏi “Nếu chuột ăn trâu thì sao diều hâu không tha trẻ con?”.
Người bạn khéo léo phản bác lại chàng lười: Khi chàng lười luôn biện minh không làm gì, người bạn dùng chính logic đó (chiều còn ngủ, bữa sau còn ăn…) để đối phó (không gấp chăn, không rửa bát, không ăn, không ngủ).
Khưu Lăng đánh hòa thượng khi nói “cung kính là không cung kính”: Khưu Lăng dùng gậy đánh và nói “đánh ông là không đánh, không đánh mới là đánh”.
Bellkery phản bác nghị viện: Khi nghị viện nói “ngài công kích tôi nên ngài cũng là người Cộng Sản”, Bellkery đáp “tất cả các con thiên nga đều ăn bắp cải, ông tham nghị viện cũng ăn bắp cải cho nên ông tham nghị viện là con thiên nga”.
Luật sư La Khôn khéo biện hộ thắng kiện: Dùng chiếc đồng hồ vàng (có linh kiện không phải vàng) để biện hộ cho túi da (có vật liệu gỗ vẫn là ví da), lật ngược logic của đối phương.
Uống sữa và huyết thống: Khi bị khiêu khích “uống sữa Trung Quốc nên có huyết thống Trung Quốc”, Ronding đáp “các ngươi uống sữa bò lớn lên vậy các ngươi trên mình chẳng phải mang huyết thống của bò sao?”.
Nhạc Trụ khéo léo khuyên thầy: Khi thầy Doanh Khưu Tử ngủ gật nói đi gặp thánh hiền trong mộng, Nhạc Trụ cũng ngủ gật và nói các thánh hiền không hề gặp thầy, khiến thầy xấu hổ.
Hullchop và bà chủ: Khi bà chủ nói “thứ không cao thượng sao có thể lưu hành được”, Hullchop đáp “Vậy thì, bệnh cảm cúm lưu hành cũng là cao thượng à!”.
Phán quan mượn giầy: Phán quan bắt thợ da xuống âm ty, hỏi vạc dầu có đáy không. Khi thợ da nói “có đáy có đáy”, Phán quan hỏi “Vậy sao không làm giầy cho ta?”.

Chương 6 - Dùng Lời Nói Hoang Đường Tạm Thích Ứng

Sử dụng lời nói dối (thiện ý hoặc chiến thuật) một cách khéo léo để thoát hiểm.

Sugeladi và Erside: Đối thoại về việc lừa bịp có thể là chính nghĩa trong một số trường hợp (tướng quân lừa binh sĩ, bố mẹ lừa con uống thuốc).
Tô Đại: Lập luận rằng “kẻ lừa bịp giỏi lừa gạt người khác” đôi khi lại có ích, như bà mối cần nói dối để thành công.
Henry Woton: Phát biểu “Các nhà ngoại giao là chỉ những người chính trực chuyên nói dối được cử sang nước ngoài”.
Sự dí dỏm của nhà ngoại giao Trần Nghị: Khi bị hỏi Trung Quốc dùng vũ khí gì để đánh Mỹ, ông nói “chúng tôi dùng tre đâm thủng nó” để tránh tiết lộ bí mật.
Lưu Bang nói dối cứu tính mệnh: Tại Hồng Môn Yến, Lưu Bang nói lời ngon ngọt, tự xưng “thần”, bày tỏ trung thành để Hạng Vũ không giết.
Lâm Đại Ngọc lời lẽ khéo léo thoát khỏi cảnh khó xử: Khi thấy Bảo Ngọc nhìn Bảo Thoa, cô viện cớ “chim nhạn bay” để tránh đối mặt trực tiếp. Khi tự thấy lỡ lời, cô giải thích “lúc thì tất cả cùng đến, lúc thì chẳng có ai đến” để hóa giải.
Lời nói dối của thỏ: Khi sư tử bắt gấu và khỉ nói mùi trong miệng, gấu nói thật bị giết, khỉ nịnh hót bị giết. Thỏ viện cớ “bị trúng gió, mũi tắc” để hoãn binh và thoát chết.
Sự ứng biến linh hoạt của Trác Biệt Lâm: Khi gặp cướp, ông yêu cầu cướp bắn thủng mũ, quần, tay áo để làm cạn đạn của chúng, sau đó bỏ chạy.
Cô gái khéo léo thoát khỏi sự quấy nhiễu: Khi bị tán tỉnh, cô nói “tôi đến nhà trẻ đón con tôi” để chàng trai rút lui.

Chương 7 - Hiểu Rõ Kỹ Xảo Của Lối Nói Dối

Các phương pháp cơ bản để phân biệt lời nói dối.

Quan sát dáng vẻ con người: Trẻ con che miệng, người lớn ho giả, xoa trán, ánh mắt chuyển động. Nữ giới vân vê tóc mai. Người không hoan nghênh sẽ nhìn đồng hồ, đứng dậy chậm khi khách đi.
Nghiền ngẫm phán đoán thái độ và lời lẽ khi nói chuyện: Tốc độ, giọng điệu thay đổi đột ngột, úp úp mở mở thường là dấu hiệu nói dối.
Giăng bẫy: Washington dùng cách che mắt ngựa hỏi mù mắt nào để lật tẩy kẻ trộm. Quan tòa hỏi bị cáo “nguyên cáo đã đến cây nhỏ chưa?” để lộ lời nói dối.
Suy luận logic: Dương Mỗ suy luận Trương Triều biết Triệu Tam vắng nhà vì gọi tên vợ anh ta. Lincoln dùng kiến thức về chu kỳ trăng để lật tẩy nhân chứng nói dối. Addison hỏi kẻ khoe dung dịch hòa tan mọi thứ “dùng cái gì đựng vậy?”. Thanh niên hỏi người truyền giáo “Thượng đế có thể tạo ra viên đá mà ông ta không thể nhấc nổi không?”.

Chương 8 - Đặt Vào Chỗ Chết Mà Vẫn Sống

Chiến lược “phá đập dìm thuyền”, tự đặt mình vào tình thế nguy hiểm để kích thích tiềm năng và giành chiến thắng.

Hàn Tín phá đập dìm thuyền: Đốt lương thực, đập nồi niêu, đắm thuyền để quân sĩ dốc sức chiến đấu và đại thắng.
Đường Duy không làm nhục sứ mạng: Khi Tần Vương ép đổi An Lăng, Đường Duy rút kiếm dọa tự vẫn cùng ngọc để ép Tần Vương nhượng bộ.
Sứ giả Quyết Do của Ngô đến Sở: Khi bị Sở Vương dọa giết tế trống, Quyết Do lập luận cái chết của mình sẽ khiến Ngô tăng cường binh bị, quốc gia vững mạnh, đó là quẻ bói may mắn.
Giao ngọc bích về Triệu - Lạn Tương Như: Dọa đập ngọc để Tần Vương phải sợ, sau đó yêu cầu Tần Vương trai giới, lợi dụng thời gian để bí mật đưa ngọc về Triệu.
Binh sỹ John Eron tranh cử nghị viện: Khi tranh cử với tướng quân, binh sĩ nói mình “đứng ở hoang mạc bảo vệ ông ta ngủ yên” để giành cảm tình của cử tri.
Mã Dần Sơ đọ gan lời nói: Chỉ trích Tứ đại gia tộc vét của trong thời chiến, thách thức Quốc Dân Đảng bắt mình, thể hiện chí khí cách mạng.
Hàn Tín khéo léo đáp Lưu Bang: Khi Lưu Bang hỏi “ngươi chỉ huy nhiều quân sao lại làm thuộc hạ của ta”, Hàn Tín đáp “Bệ hạ giỏi lãnh đạo đại tướng, tài năng này là trời sinh”.
Kỷ Vân khéo léo giải thích “giả đầu tử”: Khi bị Càn Long bắt lỗi gọi là “lão đầu tử”, Kỷ Vân giải thích “lão” (vạn tuế), “đầu” (đứng đầu), “tử” (thiên tử) là những từ tôn kính, thoát hiểm.

Chương 9 - Chuyển Phép Phản Chứng Thoát Khỏi Cảnh Khó Xử

Giả định quan điểm đối phương đúng, sau đó đưa vào tình huống đối lập với quyền uy/công chúng để bác bỏ.

Hùng Hướng Huy khéo léo trả lời nguyên soái Anh: Khi nguyên soái chê nữ đóng vai nguyên soái, Hùng Hướng Huy đáp “Nữ hoàng Anh cũng là nữ, nhưng theo thể chế của các ngài, nữ hoàng là tổng tư lệnh bộ đội vũ trang và nguyên thủ quốc gia”.
“Bảy quân tử” toà án viết lời luận biện: Khi bị buộc tội “cấu kết đảng Cộng Sản” vì kháng Nhật, họ lập luận “Đảng Cộng Sản ăn cơm, chúng tôi cũng ăn cơm, lẽ nào đảng Cộng Sản kháng Nhật thì chúng tôi không kháng Nhật sao?”.
Phép phản chứng trong cuộc thi hùng biện:
- Tư tưởng Nho gia: Khi đối phương nói Nho gia “không thể tranh cãi” là không thúc đẩy kinh tế, chính luận hỏi “đã không thể tranh cãi thì chúng ta ở đây làm gì?”.
- No ấm là điều kiện cần thiết khi nói đến đạo đức: Khi chính luận nói luận điểm đã được chấp nhận, phản biện hỏi “Nếu như nhân tính đều thiện thì còn cần đến phạm pháp và pháp luật làm gì?”.
- Nhân tính bản thiện: Khi chính luận nói Tôn Tử sai, phản biện hỏi “Bạn nói Tôn Tử nói sai thì nói sai hả? Vậy thì còn cần nhiều vị Nho gia làm gì?”.
Hiệu trưởng Tạp cố phản bác giáo sư Anh: Khi giáo sư Anh chê đại học Trung Quốc, hiệu trưởng Tạp liệt kê các thành tựu vĩ đại của Trung Hoa cổ đại, sau đó nói “không có bốn phát minh của Trung Quốc xa xưa thì sẽ không thể có cuộc cách mạng tư sản hiện đại của đế quốc”.
Phản bác của thực khách (kẻ theo đóm ăn tàn): Khi Mạnh Thường Quân dùng ví von để lý giải mình không được dùng, thực khách dùng ví von về chó săn thỏ, tổ chim và lau sậy để phản bác.
Đô đốc Phùng phẫn nộ với người nước ngoài: Khi người nước ngoài nói luật không cấm săn bắn nên được phép, Đô đốc Phùng hỏi “Nếu cho phép mang súng săn là cho phép săn bắn, vậy cho phép mang súng lục thì có được tùy ý giết người ở Trung Quốc?”.

Mục lục