Lời nói đầu & Lời giới thiệu
Cuốn sách là kết quả của sáu năm nghiên cứu nhằm tìm ra những nguyên tắc quản trị bất biến giúp xây dựng các công ty vĩ đại, trường tồn. Các tác giả đã phỏng vấn hàng trăm CEO và phân tích lịch sử của 18 công ty hàng đầu, so sánh chúng với các đối thủ cùng ngành. Nghiên cứu này đã phá vỡ 12 huyền thoại phổ biến về thành công trong kinh doanh và khẳng định rằng ai cũng có thể xây dựng một công ty có tầm nhìn xa.
CHƯƠNG MỘT: CÁI TỐT NHẤT TRONG NHỮNG CÁI TỐT
Các công ty hàng đầu không chỉ thành công về tài chính mà còn là những tổ chức xuất sắc, được ngưỡng mộ rộng rãi và có ảnh hưởng sâu rộng. Chúng tồn tại qua nhiều thế hệ lãnh đạo và vòng đời sản phẩm. Điều này đòi hỏi khả năng phục hồi đáng kể sau những khó khăn, dẫn đến lợi nhuận vượt trội trong dài hạn.
CHƯƠNG HAI: KHÔNG CHỈ LÀ “NGƯỜI BÁO GIỜ”, MÀ PHẢI “TẠO RA ĐỒNG Hồ”
Cuốn sách bác bỏ hai huyền thoại: cần một ý tưởng vĩ đại và cần một lãnh đạo vĩ đại. Thực tế, nhiều công ty hàng đầu khởi nghiệp khiêm tốn, thậm chí với những thất bại ban đầu, và không nhất thiết có lãnh đạo siêu sao. Họ tập trung vào việc xây dựng một tổ chức bền vững (“tạo ra đồng hồ”) thay vì chỉ phụ thuộc vào một sản phẩm hay một cá nhân (“người báo giờ”). Điều này thể hiện qua việc áp dụng “Sự kỳ diệu của chữ VÀ” (theo đuổi đồng thời hai mục tiêu tưởng chừng đối lập) thay vì “Độc tài của chữ HOẶC”.
CHƯƠNG BA: HƠN CẢ LỢI NHUẬN
Các công ty hàng đầu không đặt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận lên hàng đầu. Thay vào đó, họ được dẫn dắt bởi một Tư tưởng cốt lõi (Core Ideology), bao gồm:
- Giá trị cốt lõi (Core Values): Những nguyên lý cơ bản, bất biến, có giá trị nội tại và không bị thỏa hiệp vì lợi ích tài chính. Chúng được “khám phá” chứ không phải “tạo ra”.
- Mục tiêu cốt lõi (Core Purpose): Lý do tồn tại cơ bản của tổ chức, vượt lên trên việc kiếm lợi nhuận thông thường. Mục tiêu này mang tính định hướng, truyền cảm hứng và không bao giờ được hoàn thành hoàn toàn (như một ngôi sao dẫn đường).
Lợi nhuận là điều kiện cần để tồn tại và phát triển, nhưng không phải mục đích cuối cùng.
CHƯƠNG BỐN: GÌN GIỮ CÁI CỐT LÕI - THÚC ĐẨY SỰ TIẾN BỘ
Đây là khái niệm trung tâm của cuốn sách: các công ty vĩ đại gìn giữ Tư tưởng cốt lõi của mình (những yếu tố bất biến) VÀ thúc đẩy sự tiến bộ (liên tục thay đổi và cải thiện mọi yếu tố không phải cốt lõi). Hai yếu tố này bổ sung cho nhau, tạo nên một cỗ máy tự vận hành và thích ứng. Cuốn sách giới thiệu năm cơ chế để thực hiện nguyên tắc này:
- Các mục tiêu lớn và đầy tham vọng (BHAG).
- Nền văn hóa công ty mang tính nghi thức cao.
- Thử nhiều cách và giữ lại những gì phù hợp.
- Phát triển đội ngũ quản lý từ nội bộ.
- Không bao giờ hài lòng với thành quả đạt được.
CHƯƠNG NĂM: CÁC MỤC TIÊU ĐẦY THAM VỌNG VÀ THÁCH THỨC (BHAG)
BHAG là những mục tiêu rõ ràng, hấp dẫn, táo bạo và đầy thách thức, kéo dài 10-30 năm, vượt xa khả năng hiện tại của tổ chức. Chúng đóng vai trò là cơ chế hiệu quả để thúc đẩy sự tiến bộ. BHAGs đòi hỏi cam kết cao, chấp nhận rủi ro và không phụ thuộc vào một cá nhân lãnh đạo. Có bốn loại BHAG: định hướng mục tiêu, định hướng đối thủ cạnh tranh, định hướng hình mẫu và định hướng chuyển đổi nội tại. BHAG phải luôn nhất quán với tư tưởng cốt lõi của công ty.
CHƯƠNG SÁU: NỀN VĂN HÓA CÔNG TY MANG TÍNH NGHI THỨC CAO
Các công ty hàng đầu thường xây dựng một nền văn hóa “nghi thức” hoặc “sùng bái” tư tưởng cốt lõi của họ. Điều này bao gồm:
- Truyền bá tư tưởng cốt lõi: Liên tục giáo dục nhân viên về giá trị và mục tiêu.
- Tiêu chuẩn phù hợp khắt khe: Loại bỏ nhanh chóng những cá nhân không phù hợp với tư tưởng của công ty.
- Ý thức tự hào về sự ưu việt: Tạo cảm giác thuộc về một tổ chức đặc biệt.
- Kiểm soát tư tưởng VÀ tự chủ trong hoạt động: Kiểm soát chặt chẽ các giá trị cốt lõi nhưng trao quyền tự chủ rộng rãi cho nhân viên trong các hoạt động, thúc đẩy sáng kiến cá nhân.
CHƯƠNG BẢY: THỬ NHIỀU CÁCH VÀ GIỮ LẠI NHỮNG GÌ PHÙ HỢP
Đây là cơ chế thúc đẩy tiến bộ thông qua tiến hóa có chủ đích – một quá trình thử nghiệm nhiều biến thể nhỏ, chọn lọc và giữ lại những gì hiệu quả. Điều này tương tự như quá trình tiến hóa của các loài trong tự nhiên (phân nhánh và tỉa cành). Các bài học chính bao gồm: “Hãy thử - và thử nhanh”, “Chấp nhận sai lầm”, “Đi từng bước nhỏ”, “Tạo sự thoải mái cần thiết cho mọi người” và “Tạo cơ chế”. Quan trọng là giữ chặt tư tưởng cốt lõi, không phải chỉ giữ chặt ngành nghề kinh doanh hiện tại.
CHƯƠNG TÁM: PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ QUẢN LÝ TỪ NỘI BỘ
Các công ty hàng đầu có xu hướng phát triển và đề bạt đội ngũ quản lý cấp cao từ chính nội bộ công ty. Điều này đảm bảo tính liên tục của chất lượng lãnh đạo và gìn giữ tư tưởng cốt lõi qua nhiều thế hệ. Việc “thăng tiến từ nội bộ” giúp tránh “khoảng trống lãnh đạo” và “hội chứng người cứu vớt”, đồng thời chứng minh rằng thay đổi cấp tiến có thể đến từ bên trong.
CHƯƠNG CHÍN: KHÔNG BAO GIỜ HÀI LÒNG VỚI THÀNH QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Các công ty hàng đầu duy trì động lực tiến bộ bằng cách không bao giờ tự mãn với thành quả. Họ áp dụng các cơ chế “không bằng lòng” để liên tục tự cải thiện và đầu tư cho tương lai. Điều này bao gồm việc đặt ra các tiêu chuẩn cao cho bản thân, chủ động từ bỏ các sản phẩm/thị trường bão hòa, liên tục cải tiến quy trình và công nghệ, và đầu tư mạnh vào R&D cũng như phát triển nguồn nhân lực.
CHƯƠNG MƯỜI: KẾT THÚC CỦA KHỞI ĐAU
Chương này tổng kết sức mạnh của sự liên kết (Alignment) – mọi yếu tố của tổ chức (mục tiêu, chiến lược, văn hóa, quy trình, chính sách, hệ thống khen thưởng, v.v.) phải hoạt động nhất quán, ăn khớp với nhau để gìn giữ tư tưởng cốt lõi và thúc đẩy sự tiến bộ hướng tới viễn cảnh tương lai. Sự liên kết tạo nên “bức tranh toàn cảnh”, chú trọng vào các chi tiết nhỏ, tập hợp các yếu tố hỗ trợ và khuyến khích công ty bơi theo dòng chảy của riêng mình. Quan trọng là liên tục loại bỏ những yếu tố gây mất liên kết.
CHƯƠNG MƯỜI MỘT: XÂY DỰNG TẦM NHÌN VÀ HOÀI BÃO CỦA DOANH NGHIỆP
Khuôn mẫu “Tầm nhìn” của doanh nghiệp bao gồm hai thành phần:
- Tư tưởng cốt lõi: Như đã trình bày ở Chương 3, bao gồm Giá trị cốt lõi (bất biến, được khám phá) và Mục tiêu cốt lõi (lý do tồn tại, không bao giờ hoàn thành).
- Viễn cảnh tương lai (Envisioned Future): Bao gồm một Mục tiêu táo bạo và đầy tham vọng (BHAG) kéo dài 10-30 năm và Mô tả sống động về tình hình công ty khi đạt được BHAG đó. Viễn cảnh tương lai mang tính sáng tạo, cụ thể, hấp dẫn và thúc đẩy hành động. Quan trọng là phân biệt tư tưởng cốt lõi với năng lực cốt lõi (core competence) và không ngừng tạo ra mối liên kết giữa các yếu tố này.
PHẦN KỀT: CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Phần này trả lời các câu hỏi về khả năng áp dụng các nguyên tắc cho mọi cấp độ quản lý, các công ty lớn đang gặp khó khăn (như IBM), các tổ chức phi lợi nhuận, và so sánh với các tác phẩm quản trị khác. Các tác giả khẳng định các khái niệm “tạo đồng hồ”, “sự kỳ diệu của chữ VÀ”, “gìn giữ cái cốt lõi - thúc đẩy sự tiến bộ” và “tính liên kết” sẽ tiếp tục quan trọng trong thế kỷ XXI. Xây dựng một công ty hàng đầu là một quá trình liên tục, gian khổ nhưng hoàn toàn khả thi.