Warren Buffett Đầu Tư Như Một Cô Gái

Lời tựa và Lời cám ơn

Giới thiệu cuốn sách tập trung vào khí chất và cảm xúc của nhà đầu tư, không phải cách chọn cổ phiếu.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát bản thân để đạt được tự do tài chính.
Warren Buffett được coi là hình mẫu với khí chất điềm đạm, bình tĩnh, kiên nhẫn.
Phụ nữ có xu hướng đầu tư với khí chất “giống Buffett”, điều này trở nên quan trọng hơn bao giờ hết sau khủng hoảng tài chính 2008.

1. Tại sao bây giờ khí chất lại quan trọng hơn bao giờ hết?

Mô tả sự hốt hoảng tài chính năm 2008, thị trường chứng khoán tụt dốc, niềm tin khách hàng lao dốc.
Warren Buffett không hốt hoảng, vẫn giữ bình tĩnh và bắt đầu mua cổ phiếu (ví dụ: Goldman Sachs, General Electric) khi người khác bán tháo.
Khí chất là “cách nghĩ, hành xử hay ứng phó đặc trưng của một người”.
Thành công trong đầu tư không liên quan đến IQ cao mà là khí chất để tránh rắc rối.
Khí chất sai lầm góp phần gây ra khủng hoảng: suy nghĩ ngắn hạn, vung tay quá trán, nợ vô lý, không nhìn thấy hệ quả dài hạn.
Phụ nữ đầu tư khác đàn ông: nghĩ lâu, giao dịch ít, tránh rủi ro hơn, ít chịu ảnh hưởng của áp lực xung quanh.
Ví dụ về Audur Capital (Iceland) điều hành bởi phụ nữ, dựa trên “giá trị nữ tính” và không bị ảnh hưởng trong khủng hoảng.
Kết luận: Đã đến lúc tiếp nhận tính nữ trong đầu tư, giống như Warren Buffett.

2. Khoa học ẩn sau con gái

Sau khủng hoảng 2008, phụ nữ đóng vai trò lớn hơn trong lực lượng lao động và tài chính.
Nghiên cứu “Con trai vẫn sẽ là con trai: Nam tính, tự tin thái quá và đầu tư cổ phiếu thường” của Barber và Odean:
- Đàn ông tự tin thái quá hơn phụ nữ, dẫn đến giao dịch nhiều hơn và kéo tụt kết quả đầu tư.
- Phụ nữ dễ thừa nhận những gì họ không biết.
- Giao dịch của phụ nữ tốt hơn do khí chất, không phải kỹ năng chọn cổ phiếu.
- Phụ nữ nắm giữ vị thế ít rủi ro hơn.
Nghiên cứu của Vanguard: Phụ nữ dễ “ngồi im” hơn đàn ông trong thị trường biến động, đàn ông dễ hoảng loạn và bán tháo khi thị trường chạm đáy.
Chủ nghĩa bi quan tích cực:
- Người lạc quan thường cường điệu khả năng, mạo hiểm, chỉ quan tâm thông tin tích cực.
- Phụ nữ thực tế hơn, đánh giá đúng khả năng bản thân, nghi ngờ bản thân một chút lại có lợi.
Quản lý quỹ nữ:
- Ít quá khích, bám trụ khoản đầu tư lâu hơn, không thay đổi phong cách, không giao dịch thường xuyên.
- Quỹ do phụ nữ quản lý đạt lợi nhuận nhất quán và kiên trì hơn.
- Nghiên cứu của Hedge Fund Research Inc.: Quỹ phòng hộ do nữ quản lý hoạt động tốt hơn và ít sụt giảm hơn trong khủng hoảng 2008.
Áp lực xung quanh: Phụ nữ nghiên cứu kỹ lưỡng hơn, phân tích nhiều thông tin hơn, ít chịu ảnh hưởng của áp lực xung quanh để khẳng định địa vị.
Học từ sai lầm: Đàn ông dễ mua “khoản đầu tư hấp dẫn mà không nghiên cứu”, ít học từ sai lầm hơn phụ nữ.
Hoóc-môn: Nghiên cứu của John M. Coates:
- Testosterone (nam tính) tăng khi thành công, có thể dẫn đến mạo hiểm thái quá.
- Cortisol (thận trọng) tăng khi thị trường bất ổn, có thể gây e ngại rủi ro phi lý nếu quá cao.
- Phụ nữ có ít testosterone hơn, giúp thị trường ổn định hơn.
Chân dung nhà đầu tư nữ: Giao dịch ít, không tự tin thái quá, tránh rủi ro, ít lạc quan (thực tế hơn), nghiên cứu kỹ, miễn dịch áp lực xung quanh, học từ sai lầm, ít testosterone.

3. Giới thiệu nhanh về “Thánh nhân”

Warren Edward Buffett: sinh năm 1930 ở Omaha.
Từ nhỏ đã yêu con số và kiếm tiền (bán kẹo cao su, giao báo).
Mua cổ phiếu đầu tiên ở tuổi 11, học từ sai lầm (thiếu kiên nhẫn khi bán sớm Cities Service Preferred).
Học trường Kinh doanh Columbia, gặp Benjamin Graham (thầy và cố vấn).
Đọc sách “Nhà đầu tư thông minh”, tìm thấy bản thân là “nhà đầu tư giá trị”.
Thành lập Buffett Associates, Ltd., đóng cửa năm 1969 với lợi nhuận trung bình hàng năm 32%.
Mua lại Berkshire Hathaway (công ty dệt may đang hấp hối) năm 1962, sau đó chuyển đổi thành công ty mẹ đầu tư.
Cùng Charlie Munger, biến Berkshire Hathaway thành đế chế đầu tư với khái niệm “khoản thả nổi” (tiền từ kinh doanh bảo hiểm).
Thành tích: Từ 1965-2010, lợi nhuận gộp hàng năm 20.2% so với S&P 500 là 9.4%.
Nhắc lại 8 đặc tính đầu tư nữ mà Buffett thể hiện.

4. Giao dịch ít, kiếm nhiều

Buffett là vua của trường phái mua và giữ: “Thời gian nắm giữ yêu thích là mãi mãi.”
Phản đối giao dịch ngắn hạn, ủng hộ thuế 100% cho lợi nhuận giao dịch dưới 5 năm.
Mua cổ phiếu là mua một phần của công ty sống: Hiểu rõ doanh nghiệp, không chỉ mã điện tử.
Ví dụ: Đầu tư vào GEICO, Washington Post, Coca-Cola vì ông hiểu và tin tưởng vào chúng.
Sổ tay người sở hữu của Berkshire: Nguyên tắc đầu tiên là nhận ra bạn là “chủ sở hữu một phần”.
Thẻ phiếu đục lỗ 20 lỗ: Mỗi quyết định đầu tư là một lỗ, nên chỉ dành cho những ý tưởng tuyệt vời.
Cái nhìn dài hạn là lợi thế lớn trong thị trường ngắn hạn.
Kiên nhẫn: Sẵn sàng chờ “cú ném bóng béo bở”, ngồi trên tiền mặt cho đến cơ hội hoàn hảo (vd: 2008).
“Hãy tham lam khi người khác sợ hãi, và hãy sợ hãi khi người khác tham lam.”
Không hoảng loạn bán tháo khi cổ phiếu giảm giá (vd: Washington Post giảm 20% trong 3 năm).
Bài học: Nhớ bạn đang mua một doanh nghiệp thực sự, nhìn xa trông rộng, kiên nhẫn.

5. Kiểm soát sự tự tin thái quá

Vòng tròn năng lực: Hiểu rõ mình biết gì và không biết gì. Buffett tránh công nghệ vì không thể tiên đoán viễn cảnh cạnh tranh.
Đường hào kinh tế và lợi thế cạnh tranh bền vững: Bảo vệ công ty khỏi đối thủ (vd: Coca-Cola).
Độ bền của lợi thế cạnh tranh là sống còn.
Bài học: Tuân theo vòng tròn năng lực của chính bạn.
Ví dụ Lauren Templeton: Không đầu tư nếu không đánh giá được giá trị công ty (vd: tài chính phức tạp, công nghệ vi sinh).
Buffett đầu tư vào những thứ ông thích từ nhỏ (báo, đường ray, thương hiệu tiêu dùng dễ hiểu).
Các công ty con của Berkshire: Dairy Queen, See’s Candies, Fruit of the Loom, Nebraska Furniture Mart, Borsheim’s Fine Jewelry.
Kiên định với những gì bạn hiểu, tránh tự tin thái quá.
Bài học: “Phạm vi hiểu biết” có thể khác nhau, học về điều trong khả năng, kiên định.

6. Tránh rủi ro

Đầu tư luôn gắn liền với rủi ro, nhưng cần hạn chế rủi ro tối đa.
Biên an toàn: Lối thoát khi mua cổ phần (ví dụ: mua công ty 100 đô la với giá 75 đô la). Biên an toàn càng rộng, càng được bảo vệ tốt.
“Nguyên tắc thứ nhất: Không bao giờ được để mất tiền. Nguyên tắc thứ hai: Không bao giờ được quên nguyên tắc thứ nhất.”
Ví dụ: Mua Washington Post với biên an toàn 75% giúp ông kiên nhẫn khi giá giảm.
Thái độ về nợ nần: Buffett không phải con nợ lớn (cá nhân hay doanh nghiệp) vì nợ có thể trở thành thảm họa.
Giữ Berkshire dư dả tiền mặt, không đánh đổi giấc ngủ lấy lợi nhuận.
Ở trong vòng tròn năng lực giúp giảm rủi ro quyết định sai lầm.
Ưu tiên đầu tư trong nước (Mỹ) thay vì quốc tế để tránh phức tạp địa chính trị và kế toán khác biệt.
Bài học: Đeo đuổi biên an toàn, tránh xa nợ, ở trong vòng tròn năng lực, nghiên cứu kỹ trước khi đầu tư nước ngoài.

7. Tập trung vào mặt tích cực của sự bi quan

Buffett lạc quan về nước Mỹ nhưng thông thái trong việc tận dụng thời điểm bi quan để tạo ra tài sản (vd: “Mua nước Mỹ. Tôi đang” năm 2008).
“Tin xấu là người bạn tốt nhất của nhà đầu tư. Nó giúp bạn mua được một lát cắt của tương lai nước Mỹ với cái giá cực rẻ.”
“Khi đầu tư, bi quan là bạn, khoan khoái là thù.”
Duy trì thái độ điềm đạm với thị trường (“Ông Thị Trường” của Ben Graham), không để bị ảnh hưởng tâm lý.
Tránh các giai đoạn quá khích (vd: bong bóng công nghệ 1990s).
Triết lý đầu tư của Graham (đầu mẩu xì gà) dựa trên bi quan, nhưng Buffett đã phát triển để tìm kiếm công ty vững mạnh với tương lai tươi sáng (nhờ Munger).
Bài học: Bình tĩnh với đầu tư và thị trường, đừng để Ông Thị Trường điều khiển, “bi quan là bạn, khoan khoái là thù”.

8. Nghiên cứu bao quát

Dành nhiều thời gian nghiên cứu trước khi mua cổ phiếu.
Hiểu công ty làm gì, kiếm tiền ra sao, ai điều hành.
Lịch sử nghiên cứu của Buffett: Đọc báo cáo trực tiếp tại SEC, đọc Sổ tay hướng dẫn của Moody (10.000 trang), thăm và nói chuyện với quản lý công ty (vd: GEICO).
Khao khát học hỏi, đọc ít nhất 5 tờ báo mỗi ngày, 700 báo cáo thường niên/năm.
Ưu điểm của việc đọc nhiều: Đưa ra quyết định tài chính phức tạp nhanh hơn, sẵn sàng đón nhận cơ hội mới.
Không cần trí tuệ siêu việt như Buffett, nhưng cần khao khát kiến thức.
Học những điều cơ bản về kế toán, mô hình kinh doanh.
Tò mò lành mạnh về thế giới xung quanh.
Tránh “thiên kiến xác nhận”: Không chỉ tìm kiếm thông tin củng cố ý kiến mình, mà phải phân tích và chấp nhận thông tin mới phủ nhận điều đã tin.
Bài học: Đọc nhiều, đừng quên vòng tròn năng lực, tránh thiên kiến xác nhận.

9. Phớt lờ áp lực xung quanh

Kiên định với nguyên tắc đầu tư đã hình thành, không thay đổi theo đám đông.
Bất chấp bị gọi là “cổ lỗ sĩ” hay “không hợp thời” (vì không đầu tư công nghệ những năm 1960-1990).
Tin rằng nguyên tắc hợp lý giúp vượt qua mọi việc.
Ví dụ: Đóng cửa công ty với nhà đầu tư mới năm 1966 vì quá ít cơ hội tốt, từ chối tham gia “Nhóm 50” những năm 1970.
“Hãy sợ hãi khi người khác tham lam và hãy tham lam khi người khác sợ hãi” được chứng minh qua 1960s (tham lam) và 1970s (sợ hãi).
Roger Lowerstein: Buffett thoải mái nghe theo bản năng, phớt lờ sự đồng thuận của số đông.
Khó đi ngược trào lưu vì não bộ kích hoạt niềm vui khi tuân theo xu hướng.
Phải suy nghĩ độc lập: “Bạn không đúng cũng không sai chỉ vì mọi người đồng tình với bạn. Bạn chỉ đúng vì con số và lập luận của bạn đúng.”
Đứng vững trong khủng hoảng (1987, 2001-02, 2008).
Lập trường về cổ tức và chia nhỏ cổ phiếu:
- Không trả cổ tức vì tin rằng giữ lại và tái đầu tư mang lại lợi ích tốt hơn cho cổ đông.
- Chia nhỏ cổ phiếu là vô ích, không thay đổi giá trị thực, thu hút nhà đầu cơ ngắn hạn.
- Tạo cổ phiếu loại “B” vì áp lực thị trường, không phải thay đổi niềm tin.
Thẻ điểm nội tâm (inner scorecard): Sống đúng với nguyên tắc và niềm tin của mình, không dựa vào sự đồng tình của người khác.
Bài học: Sẵn sàng đi ngược đám đông, ghi nhớ “tham lam khi sợ hãi”, sống đúng Thẻ điểm nội tâm.

10. Học từ sai lầm

Buffett cũng mắc sai lầm nhưng rất giỏi trong việc thừa nhận và phân tích để rút ra bài học.
Sai lầm thực hiện: Hành động đã làm nhưng không thành công.
Sai lầm bỏ sót: Hành động tiếc là đã không làm. Buffett thấy buồn vì sai lầm bỏ sót hơn.
Ví dụ sai lầm bỏ sót: Không mua Wal-Mart những năm 1990 (ước tính mất 10 tỉ đô la).
Ví dụ sai lầm thực hiện:
- Mua Berkshire Hathaway (công ty dệt may hấp hối) - cuối cùng lại là đúng.
- Đầu tư vào US Airways năm 1989 (“nghiện hàng không”), hạ thấp tiêu chuẩn đầu tư vì nôn nóng.
- Mua ConocoPhillips năm 2008 (dự đoán giá dầu tăng, nhưng giá dầu giảm mạnh).
- Mua cổ phiếu ngân hàng Ireland 2008 (tin rằng an toàn hơn ngân hàng Mỹ, nhưng chúng bị xóa sổ).
Phân biệt kết quả và quyết định: Một quyết định tồi không phải lúc nào cũng dẫn đến kết quả tệ, và ngược lại. Buffett không bao giờ huyễn hoặc bản thân.
Bài học từ US Airways và Hochschild-Kohn: Thiếu kiên nhẫn, hạ thấp tiêu chuẩn, đầu tư vào công ty không có đường hào kinh tế.
Ngay cả Buffett cũng mắc sai lầm, và ông vẫn đang học hỏi.
“Mua một công ty tuyệt vời với giá bình thường tốt hơn là mua một công ty bình thường với giá tuyệt vời.”
Bài học: Sẽ mắc sai lầm, đừng gục ngã; đánh giá điều đã xảy ra; nghĩ về điều có thể làm khác đi.

11. Tiếp nhận ảnh hưởng của phái nữ

Buffett được bao quanh bởi những người phụ nữ mạnh mẽ và thông minh, có lẽ đã khiến phần tính nữ của ông tỏa sáng.
Susan Buffett (vợ quá cố): Người bảo vệ và hỗ trợ không mệt mỏi, giúp ông tập trung vào công việc.
Carol Loomis (nhà báo Fortune): Người bạn lâu năm, giúp biên tập và định hình những bức thư gửi cổ đông của Buffett trở nên rõ ràng và súc tích.
Sharon Osberg (nhà vô địch bài Brit): Người bạn thân thiết, bạn chơi bài Brit.
Katharine Graham (chủ sở hữu Washington Post): Buffett dạy bà về kinh doanh và tài chính, giúp bà trở thành lãnh đạo hiệu quả.
Rose Blumkin (người sáng lập Nebraska Furniture Mart): Doanh nhân tài ba, nguồn cảm hứng về sự tận tâm và làm việc chăm chỉ. Buffett mua doanh nghiệp của bà mà không cần kiểm toán.
Susan Jacques (CEO Borsheim’s) và Cathy Baron Tamraz (CEO Business Wire): Hai nữ lãnh đạo doanh nghiệp đương nhiệm mà Buffett ngưỡng mộ vì năng lực và đạo đức.
Bài học từ những người phụ nữ này: Cảm quan kinh doanh, ngòi bút sắc bén, tinh thần cạnh tranh, sự yêu thương.
Bài học: Doanh nghiệp không mạnh hơn người điều hành, nghiên cứu ban quản lý, đừng sợ đặt con người lên trên lợi nhuận.

12. Duy trì kết quả liên tục, nhất quán

Thành tích đầu tư của Buffett:
- Từ 1956-1969 (Buffett Partnership): Lợi nhuận trung bình hàng năm 32%.
- Từ 1956-2010 (Berkshire Hathaway): Tăng trưởng gộp hàng năm 20.2% (gấp đôi S&P 500).
- Tổng tăng trưởng giá trị ghi sổ 1964-2009: 490.409% (so với S&P 6.262%).
Bác bỏ học thuyết thị trường hiệu quả (EMT): Học thuyết cho rằng giá thị trường luôn phản ánh mọi thông tin, không có cổ phiếu bị định giá thấp.
Lợi thế “Graham-và-Doddsville” trong thị trường kém hiệu quả.
“Những người theo Graham có lẽ nên cấp tiền để đảm bảo thuyết thị trường hiệu quả vẫn được dạy mãi.” (vì nó tạo ra đối thủ yếu hơn).
Phòng thủ tốt hơn tấn công: Trong những giai đoạn thị trường đi xuống, Berkshire Hathaway hoạt động tốt hơn S&P 500.
Bài học: Phớt lờ người nói chọn đại cổ phiếu, phòng thủ tốt như tấn công giỏi, trung thành với hệ thống hiệu quả để tạo doanh thu ấn tượng.

13. Coi trọng con người và các mối quan hệ

Giá trị quan trọng nhất: Coi trọng và nuôi dưỡng các mối quan hệ.
Đặt con người lên hàng đầu, thậm chí trên lợi nhuận tối đa. “Thà làm việc với người yêu quý còn hơn kiếm thêm vài điểm phần trăm lợi nhuận với người khó chịu.”
Nell Minow: Buffett là “chuyên gia nhìn người rất chính xác.”
Khi mua công ty, ông tin tưởng ban quản lý hiện hành và để họ tiếp tục làm việc.
Quan trọng là biết ai điều hành công ty bạn đầu tư vào. Nghiên cứu về CEO, CFO, lịch sử của họ, cổ phiếu họ nắm giữ, phong cách sống.
Chìa khóa đánh giá quản lý (Prem Jain): Năng lực (qua hoạt động công ty dài hạn, ROE) và động lực quản lý đồng nhất với lợi ích cổ đông (lượng cổ phiếu nắm giữ, thăng tiến nội bộ, phong cách sống giản dị).
Ví dụ Jim Sinegal (CEO Costco): Khiêm nhường, đam mê, đối xử tốt với nhân viên.
Mối quan hệ lâu dài: Charlie Munger (phó chủ tịch Berkshire, người ảnh hưởng lớn đến triết lý đầu tư), Bill Gates (bạn thân, thành viên HĐQT).
Buffett trung thành với vòng tròn bạn bè tâm giao của mình.
Đạo đức trong kinh doanh: “Làm mất tiền của công ty thì tôi có thể hiểu thông cảm. Nhưng làm mất danh tiếng của công ty, dù chỉ là một chút, tôi cũng sẽ không nương tay.”
Bài học: Doanh nghiệp không mạnh hơn người điều hành, nghiên cứu ban quản lý, đừng sợ đặt con người lên trên lợi nhuận.

14. Hãy hỏi các bậc thầy

Buffett may mắn có Benjamin Graham và David Dodd làm thầy và cố vấn tại Columbia.
Học được biên an toàn, cách tính giá trị nội tại, về “Ông Thị Trường”.
Graham tập trung vào số liệu định lượng (“đầu mẩu xì-gà”: mua cái rẻ nhất, không quan tâm quản lý hay tương lai).
Charlie Munger giúp Buffett thay đổi tư duy: Từ bỏ “đầu mẩu xì-gà”, tìm kiếm công ty lớn, quản lý tài ba, sẵn sàng trả giá cao hơn một chút cho doanh nghiệp có tương lai.
Ảnh hưởng của Philip Fisher (tác giả “Cổ phiếu thường, Lợi nhuận phi thường”): Khái niệm “tán chuyện” (scuttlebutt) - nghiên cứu kỹ về công ty bằng cách nói chuyện với quản lý, nhà cung cấp, khách hàng, nhân viên.
Quan điểm về đa dạng hóa:
- Graham: Sở hữu rất nhiều công ty (để giảm rủi ro).
- Buffett: Tập trung vào một số công ty (nếu hiểu rõ). Ông rót 3/4 danh mục vào GEICO.
Không ngại nghi ngờ và phát triển cách làm riêng.
Bài học: Học là quá trình không ngừng, đừng ngại nghi ngờ bậc thầy, không sợ làm theo cách riêng.

15. Hành động công bằng và có đạo đức

Công bằng và có đạo đức là con đường dẫn đến giàu sang.
Mọi cổ đông đều được cập nhật thông tin cùng một lúc và theo cùng một cách (chống “tiết lộ có chọn lọc”).
Minh bạch, thẳng thắn trong báo cáo (Sổ tay người sở hữu).
Ví dụ: Bị điều tra vì trả quá cao cho Wesco để bảo vệ cổ đông nhỏ.
Ủng hộ American Express đền bù thiệt hại để giữ uy tín.
Vụ Salomon Brothers: Đặt danh tiếng công ty lên hàng đầu, không dung thứ cho hành vi phi đạo đức.
“Tốt và giàu không hề triệt tiêu lẫn nhau.”
Bài học: Tốt và giàu không triệt tiêu nhau, tìm công ty mà mọi bên đều thắng, tìm công ty truyền thông cởi mở, trung thực.

16. 101 nguyên tắc đầu tư cho người mới bắt đầu

Tổng hợp 8 đặc tính đầu tư nữ và 3 nguyên tắc “rất Buffett”.
Nguyên tắc cơ bản của Motley Fool:
- Mua cổ phiếu, mua công ty: Coi mình là chủ sở hữu doanh nghiệp.
- Mua những gì mà bạn biết: Ở trong vòng tròn năng lực.
- Mua để nắm giữ lâu dài là cách làm khôn ngoan: Lợi thế nhà đầu tư cá nhân, giảm chi phí giao dịch, thuế. Ghi chép lý do mua và bán.
- Lãi kép là điều kỳ diệu: Sức mạnh tăng trưởng theo thời gian.
- Tiết kiệm để tăng trưởng: Giải quyết nợ tín dụng trước khi đầu tư, xây dựng quỹ khẩn cấp.
- Đầu tư ngay bây giờ?: Chỉ đầu tư tiền bạn không cần trong ít nhất 5 năm. Ông Thị Trường vô kỷ luật trong ngắn hạn.
- Phân bổ tài sản: Dựa trên phạm vi thời gian và khả năng chịu đựng rủi ro.
- Đa dạng hóa: Sở hữu 15-20 công ty hoặc quỹ chỉ số. Quỹ chỉ số: chi phí thấp, kết quả tốt hơn quỹ chủ động.
- Khi nào bán?: Khi có cơ hội tốt hơn, khi có thay đổi đáng kể ở công ty, vì lý do định giá, khi nhận ra sai lầm, khi ảnh hưởng đến sự ngon giấc.
Lời khuyên cuối cùng: Nam giới học cách giao dịch ít hơn; Phụ nữ bắt đầu đầu tư sớm hơn.

Mục lục