Ước mơ của bạn nhất định thành hiện thực

Lời Mở Đầu

Inamori Kazuo, nhà sáng lập Kyocera và KDDI, chia sẻ rằng tương lai mỗi người phụ thuộc vào hoài bão và nỗ lực. Ông tự nhận mình trải qua nhiều thất bại thời trẻ nhưng luôn được “thần hộ mệnh” nâng đỡ. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của “cái tâm” và tin rằng ước mơ sẽ thành hiện thực nếu có tư duy đúng đắn và nỗ lực hết mình. Phương trình thành công của ông là: ĐÁP SỐ CUỘC ĐỜI = NĂNG LỰC x LÒNG NHIỆT TÌNH x CÁCH TƯ DUY.

Chương Mở Đầu: Cuộc đời sẽ như những gì bạn ấp ủ trong lòng

Nghĩ điều thiện: Cuộc đời được quyết định bởi những suy nghĩ, ước mơ, lý tưởng. Câu chuyện về Viên Liễu Phàm trong “Âm chất lục” minh chứng rằng số phận có thể thay đổi nhờ nghĩ điều thiện và làm việc thiện. Ông Inamori xem mọi việc xảy ra, dù hạnh phúc hay bất hạnh, đều là những thử thách để con người rèn luyện và tiến lên.

Chương Một: Khả năng vô hạn trong đời người

Công ty Kyocera và KDDI: Tác giả kể về việc thành lập Kyocera từ kỹ thuật gốm sứ công nghệ cao và sau đó là Dainidenden (nay là KDDI) để thách thức NTT độc quyền, nhằm giảm giá cước viễn thông cho người dân. Ông bắt đầu từ con số không nhưng luôn tin vào kết quả của nỗ lực.
Thời niên thiếu đa cảm: Sinh năm 1932 tại Kagoshima, tuổi thơ gắn liền với xưởng in của cha, ảnh hưởng từ mẹ (yêu đời, lạc quan, hiếu thắng). Kỷ niệm leo cây hái biwa, bắt cá với anh trai, và tình cảm mẹ con qua bát chè đậu đỏ. Ông từng là đứa trẻ nhút nhát, lười học.
Bị lao: Thất bại thi cấp 2, rồi bị bệnh lao. Việc đọc cuốn “Chân tướng Cuộc đời” giúp ông nhận ra rằng tâm niệm sợ hãi có thể thu hút điều xấu. Bài học từ cha và anh không sợ lây lao khi chăm sóc chú, trong khi ông cẩn thận lại mắc bệnh.
Người thầy tận tình: Thầy Doi đã hết lòng giúp đỡ ông thi vào trung học sau nhiều lần thất bại, dù ông đang ốm. Điều này cho thấy tầm quan trọng của sự hỗ trợ và lòng tốt từ người khác.
Những trận không kích dữ dội: Trải qua chiến tranh khốc liệt, gia đình mất xưởng in, lâm vào cảnh nghèo khó. Kỳ lạ là bệnh lao của ông tự khỏi trong quá trình chạy nạn, cho thấy khả năng vượt qua bệnh tật khi dồn sức cho sinh tồn.
Vật lộn để mưu sinh: Thời hậu chiến, ông và gia đình phải vật lộn kiếm sống bằng cách nấu rượu lậu, bán muối. Ông đi bán túi giấy do cha làm, học được kinh nghiệm kinh doanh đầu đời.
Học tiếp hay đi bán hàng?: Cha muốn ông đi làm, nhưng bạn bè và thầy giáo (Karashima) khuyên ông học tiếp. Ông đồng ý với điều kiện sẽ đi làm ngay sau cấp 3.
Ôn thi vất vả: Do mải chơi và bán hàng, ông phải nỗ lực học lại để thi đại học. Quyết tâm thi đại học quốc gia được anh trai ủng hộ dù cha phản đối.
Thi trượt đại học quốc gia, đậu đại học tỉnh: Trượt Đại học Osaka, đậu Đại học Kagoshima (đại học tỉnh). Gặp người bạn ham chơi Pachino nhưng lại hào phóng, cho ông bài học về cách đối nhân xử thế.
Ý vị của tô mỳ hai vắt: Câu chuyện về người bạn chơi Pachino khao mỳ, khiến ông nhận ra sự hẹp hòi của mình và học được cách giao tiếp xã hội.
Yakuza – Phải chăng cũng là một cách sống?: Cảm giác tuyệt vọng sau chuỗi thất bại khiến ông từng nghĩ đến việc dấn thân vào con đường Yakuza, nhưng kịp dừng lại.
Cuộc đời không phải toàn điều xấu: Ông nhận ra rằng oán hận không giải quyết được vấn đề. Cần sống lạc quan, hướng về phía trước, xem khó khăn là thử thách. Nhận được việc tại Công ty Công nghiệp Shofu (công ty thua lỗ) nhờ giáo sư giới thiệu. Mặc dù công ty khó khăn, ông vẫn quyết định nỗ lực hết mình.

Chương Hai: Ước mơ sẽ thành hiện thực

Làm việc tại công ty thua lỗ: Cùng 5 sinh viên mới vào Công ty Shofu. 4 người bỏ việc vì chán nản, chỉ còn ông và một người nữa ở lại. Cả hai từng định đi lính.
Chỉ còn lại một mình: Do anh trai không gửi hồ sơ, ông không thể đi lính. Một mình ở lại công ty, ông quyết định toàn tâm toàn ý vào nghiên cứu gốm công nghệ cao, mang đồ về phòng làm việc để ngủ và nấu ăn. Sự tập trung tuyệt đối đã mang lại kết quả khả quan và một vòng tuần hoàn tích cực.
Công ty Điện tử Matsushita để mắt tới tôi: Sau 1.5 năm nghiên cứu, ông tổng hợp thành công vật liệu gốm mới (fol stelite), được Matsushita sử dụng. Kết quả nghiên cứu của ông giúp công ty vực dậy.
Quyết giữ đúng hạn giao hàng: Dù công ty đình công, ông và bộ phận vẫn làm việc xuyên đêm, bí mật giao hàng để giữ uy tín với khách. Vợ ông sau này chính là nữ nhân viên giúp ông giao hàng.
Quyết không chịu thua kém người: Năm 1959, ông thành lập Công ty Gốm Kyoto (Kyocera) với 3 triệu yên, làm việc cật lực để không phụ lòng những người đã giúp đỡ. Ông nhận ra mục tiêu rõ ràng và nỗ lực không ngừng là chìa khóa. Ông học được bài học về sự tỉ mỉ từ một đồng nghiệp lớn tuổi.
Đấu tranh với tư tưởng bất an: Ông luôn đối mặt với hai luồng suy nghĩ: chán nản bỏ cuộc hay kiên trì tích lũy. Ông chọn tin vào con đường tích lũy âm thầm, so sánh với việc xây kim tự tháp. Kết luận rằng tiếp tục nỗ lực là điều quan trọng nhất.
Thích thú với công việc luôn suy nghĩ sáng tạo: Để kiên trì, ông đã tự cố gắng yêu thích công việc không như ý ban đầu. Ông nhấn mạnh việc không ngừng suy nghĩ và sáng tạo mỗi ngày để cải tiến chất lượng.
Niềm vui hồn nhiên là liều thuốc bổ trong cuộc đời: Ông tìm thấy niềm vui trong những kết quả thí nghiệm nhỏ, dù bị trợ lý chê cười. Ông cho rằng niềm vui là liều thuốc bổ, giúp duy trì nỗ lực lâu dài.
Thích nơi làm việc: Điều quan trọng là gạt bỏ tâm lý chán ghét nơi làm việc và tự tạo sự yêu thích. Ông tin rằng “Ông Trời sẽ giúp người nào gắng công” – sức mạnh tinh thần xuất hiện khi nỗ lực đến tột cùng.
Sống hết mình mỗi ngày: Ông không lập kế hoạch dài hạn mà tập trung cố gắng hết mình cho ngày hôm nay. Tin rằng những nỗ lực nhỏ hàng ngày sẽ tích tụ thành kết quả vĩ đại như hiệu ứng cấp số nhân. Không có đường tắt, chỉ có bước đi vững chắc như ốc sên.

Chương Ba: Không quên tri ân những tấm lòng vàng

Câu chuyện thành lập công ty Kyocera: Rời công ty cũ, ông được nhân viên và cấp trên cũ (Aoyama) ủng hộ thành lập công ty riêng. Ông Nishieda thậm chí thế chấp nhà để có vốn.
Qua lò luyện IBM để trở thành công ty hàng đầu thế giới: Kyocera thành lập năm 1959, nhanh chóng có lãi. Năm 1966, nhận đơn hàng 25 triệu bảng vi mạch từ IBM với yêu cầu chất lượng cực kỳ cao. Ông đích thân chỉ đạo, làm việc ngày đêm. Sau nhiều thất bại, sản phẩm của Kyocera được IBM chấp nhận. Niềm tin “khả năng con người là vô hạn” được tôi luyện.
Đã cầu Trời phù hộ chưa?: Khi nhân viên kỹ thuật gặp khó khăn, ông hỏi “đã cầu Trời khấn Phật chưa?” để nhấn mạnh việc phải cố gắng đến mức tối đa. Đây là điểm khác biệt giữa người thành công và thất bại.
Khiêu chiến với tập đoàn khổng lồ NTT: Năm 1983, ông quyết định thành lập Dainhi Denden (sau là KDDI) để cạnh tranh với NTT, mặc dù đối mặt với rủi ro lớn và sự phản đối. Động cơ trong sáng (vì lợi ích người dân) là nền tảng để theo đuổi mục tiêu lớn.
Mobilphone thương hiệu “au”: Bị phản đối khi đề xuất phát triển điện thoại di động (mobilphone), ông vẫn kiên trì. Dù phải nhường thị trường béo bở nhất cho đối thủ, ông và đội ngũ vẫn nỗ lực phát triển mạng lưới, đưa thương hiệu “au” trở thành đối thủ lớn của Docomo.
Cỏ dại cũng có đức hiếu sinh: Vạn vật đều nỗ lực hết mình để tồn tại. Ông rút ra bài học: phải nỗ lực tối đa, không để hối hận vì sự nỗ lực nửa vời.
Học cái gì ở trường?: Trường học nên dạy cách sáng tạo, nỗ lực và cách sống làm người. Phê phán nền giáo dục chỉ chú trọng thuộc lòng kiến thức.
Tại sao lại mắng học trò?: Kể hai kỷ niệm bị thầy giáo mắng oan khi còn nhỏ, cho thấy sự thiếu động viên và dập tắt sáng tạo của giáo dục truyền thống.
Tác phẩm trong dịp hè: Ông tự làm dụng cụ đo chiều cao nhưng bị thầy giáo dè bỉu. Ông cho rằng dập tắt sáng tạo từ mầm mống sẽ làm thui chột tài năng.
Coi trọng tính sáng tạo: Không chỉ thuộc lòng kiến thức mà còn phải biết vận dụng và sáng tạo. Xã hội cần tính sáng tạo dựa trên tri thức.
Khả năng sáng tạo của người Nhật: Quỹ Inamori và Giải thưởng Kyoto cho thấy người Nhật còn yếu về tính sáng tạo so với phương Tây, phản ánh hạn chế của nền giáo dục.
Hãy suy nghĩ về mục đích cuộc sống: Giáo dục cần giúp học sinh xác định mục tiêu cuộc đời. Nhật Bản cần phát huy nguồn nhân lực sáng tạo.
Có dám học lại hay không?: Ông đã học lại môn toán từ lớp 4 khi lên cấp 2, biến môn yếu thành môn sở trường. Khuyên người trẻ đừng ngại học lại kiến thức cơ bản, dù phải đi đường vòng.
Lúa ngắn ngày và lúa dài ngày: Con người có tốc độ phát triển khác nhau. Người “lúa dài ngày” cần thời gian và sự kiên trì. Học lại kiến thức cơ bản là cách để người “lúa dài ngày” đạt thành công.
Hãy ý thức về vấn đề đạo đức: Ông nhấn mạnh nhân tính, đạo đức quan trọng hơn kiến thức và sáng tạo. Đạo đức là chuẩn mực phân biệt tốt - xấu. Lo ngại về sự xuống cấp đạo đức của Nhật Bản.
Không được để đất nước điêu tàn: Đạo đức là trụ cột phát triển. Sự xuống cấp đạo đức dẫn đến xã hội điêu tàn. Cần khôi phục giáo dục đạo đức từ những điều cơ bản nhất.
Mong muốn trở thành người có ích: Đạo đức đơn giản là làm việc tốt, thành thật, có lòng tốt với mọi người, suy nghĩ vì người khác. Mong người trẻ xác định lý tưởng, nỗ lực thực hiện để nâng cao nhân tính.

Chương Năm: Không nản lòng trước vận đen

Mục đích của cuộc đời – Tâm hồn cao thượng: Mục đích cuộc đời ông là trở thành người tốt, có tâm hồn cao đẹp, biết quan tâm đến người khác. Những thành công hay thử thách đều là cách ông Trời rèn giũa con người.
Gian nan rèn luyện mới thành nhân: Thành công quá sớm có thể dẫn đến kiêu ngạo, xa hoa và thất bại. Sự kiên trì, tiết chế mới mang lại thành công bền vững.
Chấp nhận đối đầu với thử thách: Kể chuyện người bạn học cũ có thành công sớm rồi thất bại, sau đó làm lại từ đầu. Kết luận: thành công hay thất bại đều là thử thách, quan trọng là thái độ đối mặt và không ngừng nỗ lực.
Gương tôi luyện trong thử thách: Con người sinh ra như đá thô, cần được rèn giũa để trở thành ngọc quý. Câu chuyện về Saigo Takamori vượt qua mọi khó khăn (bị đày ra đảo) để trở thành vĩ nhân. Đối mặt và vượt qua thử thách là quá trình trưởng thành.
Tìm cho mình lẽ sống: Nhà triết học Nakamura Tenpu từng bị bệnh lao thập tử nhất sinh, sang Ấn Độ tu hành và giác ngộ. Ông trở về Nhật Bản và rao giảng về sức mạnh của tâm niệm tích cực, niềm tin vào tương lai tươi sáng.
Đáp số cuộc đời: Nhấn mạnh lại phương trình: ĐÁP SỐ CUỘC ĐỜI = NĂNG LỰC x LÒNG NHIỆT TÌNH x CÁCH TƯ DUY. “Năng lực” là bẩm sinh; “Lòng nhiệt tình” và “Cách tư duy” là do mỗi người tự quyết định. Người có năng lực trung bình nhưng nhiệt tình và tư duy tích cực sẽ vượt xa người thông minh nhưng lười biếng.
Luôn suy nghĩ lạc quan: “Cách tư duy” là yếu tố quan trọng nhất, có thể mang giá trị âm hoặc dương. Suy nghĩ lạc quan, tin vào tương lai tươi sáng sẽ tạo ra cuộc đời tốt đẹp.
Lời dạy của vị sư già: Khi Kyocera gặp khủng hoảng truyền thông vì “vi phạm quy định y tế”, sư lão Nishikata Tansetsu dạy ông rằng “gặp gian nan chính là bằng chứng chứng tỏ mình đang sống”, và đó là cách để tiêu trừ “nghiệp” (món nợ tiền kiếp).
Con đường đắc đạo: Mục đích cuộc đời là làm người có tâm hồn cao đẹp, nhân hậu. Ông từng định xuất gia ở tuổi 60 nhưng bị bệnh. Sư lão khuyên ông trở về xã hội để làm việc có ích cho đời mới là con đường đắc đạo.
Lời Phật dạy: Sáu phép sửa mình (lục độ ba la mật) để tu dưỡng tâm hồn: Bố thí (giúp đỡ người khác), Trì giới (ngăn cái ác, kiềm chế Tham, Sân, Si), Tinh tiến (cố gắng hết sức, cần cù), Nhẫn nhục (chịu đựng nghịch cảnh, kiềm chế giận dữ), Thiền định (tĩnh tâm, ngẫm lại mình), Bát nhã (nâng cao trí tuệ chân thực). Ông nhấn mạnh Tham, Sân, Si là ba độc hại hủy hoại con người và sự nghiệp.
Làm người: Lao động cần cù, tinh tiến giúp rèn giũa tâm hồn. Ninomiya Sontoku là tấm gương về việc lao động cần cù nâng cao nhân cách.

Chương Sáu: Nuôi dưỡng tâm hồn

Tập trung suốt 90 phút: Qua việc điều hành đội bóng đá Kyoto Purple Sunga, ông dạy các cầu thủ phải tập trung hết sức trong 90 phút thi đấu, không lơ là dù không có bóng. Nỗ lực và kiên trì quan trọng hơn tài năng bẩm sinh.
Có dũng khí chính trực: Dũng khí thực sự không phải là bốc đồng mà là biết lắng nghe, sửa chữa khuyết điểm, chuẩn bị kỹ lưỡng. Câu chuyện của Oba Mitsuo (người đi xuyên Bắc Cực - Nam Cực) minh họa sự thận trọng vượt qua dũng cảm.
Cái tâm quyết định giá trị con người: Giá trị con người được quyết định bởi cái tâm và nhân cách. Thành công sớm, tiền bạc nhiều mà thiếu nhân cách dễ hủy hoại cuộc đời. Người có tài năng càng cần suy nghĩ nghiêm túc về lẽ sống.
Dấn thân để thành người: Các cầu thủ chuyên nghiệp cần rèn luyện nhân cách để thành công trong cuộc sống đời thường sau khi giải nghệ. Câu chuyện về Ito Ukensuke (người kế nhiệm ông ở Kyocera) cho thấy sự dấn thân, nỗ lực và nhân cách có thể vượt qua hạn chế về học vấn.
Người giỏi bỏ đi người chậm ở lại: Công ty Kyocera ban đầu ít người giỏi đến, hoặc họ bỏ đi. Những người “chậm chạp” ở lại, làm việc chăm chỉ, cuối cùng trở thành cán bộ lãnh đạo ưu tú. Kiên trì biến người bình thường thành phi thường.
Đặc tính khiến người bình thường trở thành phi thường: Người thành công, danh nhân đều có điểm chung là nỗ lực âm thầm, bền bỉ không ngừng.
Có chịu đựng được sự khiển trách không?: Rèn luyện khả năng chịu đựng gian khổ, khiển trách là cần thiết để trưởng thành. Người đã tôi luyện nhân cách sẽ vượt qua được cám dỗ hào quang và thành công trong công việc mới.
Tầm quan trọng của việc quan tâm đến người khác: “Thiện tâm” hay lòng vị tha là suy nghĩ và hành động vì người khác, không chỉ vì bản thân. Mong ước mở rộng từ cá nhân đến gia đình, xã hội, đất nước và nhân loại.
Người cõi địa ngục người cõi cực lạc: Câu chuyện ngụ ngôn về nồi mì udon minh họa: người ích kỷ (địa ngục) không ai ăn được, người vị tha (cực lạc) mọi người đều no đủ. Tấm lòng vị tha tạo nên xã hội tốt đẹp.
Suy nghĩ nhất định thành hiện thực: Văn minh vật chất phát triển nhờ “tư duy dục vọng”. Cần phát triển văn minh tinh thần dựa trên thiện tâm để cân bằng xã hội. “Tích thiện dư phúc” là chân lý.
Thiện tâm và ý chí của vũ trụ: Thiện tâm là tinh thần “tất cả vì xã hội”. Inamori tin rằng vũ trụ cũng tràn đầy lòng vị tha, dẫn đường cho vạn vật tiến hóa theo chiều hướng tốt. Con người cần hành động phù hợp với ý chí đó.
Mục đích cuộc đời là dưỡng tâm: Mục đích tối thượng của cuộc đời không phải địa vị hay tiền bạc mà là nuôi dưỡng tâm hồn, làm cho tâm hồn cao thượng hơn.
Phát huy thiện tâm - bản chất con người: Nhật Bản có truyền thống “hào hiệp vì mọi người” nhờ thiên nhiên ôn hòa và lịch sử. Thế kỷ 21 cần phát triển văn minh tinh thần dựa trên thiện tâm. Nhật Bản có vai trò quan trọng trong việc này.
Mong sao Nhật Bản là Sohouka trên thế giới: Sohouka là người lãnh đạo bằng nhân cách, học thức, lòng bao dung, không phải quyền lực. Ông mong Nhật Bản trở thành một quốc gia như sohouka, được thế giới kính trọng nhờ lòng vị tha và đóng góp cho nhân loại.

Lời Bạt (Kanda Yoshinobu)

GS.TS Kanda Yoshinobu tổng kết cuốn sách, nhấn mạnh thông điệp của Inamori về nuôi dưỡng tâm hồn, xem thử thách là sức bật, lòng vị tha, nỗ lực sáng tạo và vai trò của đạo đức trong phát triển kinh tế và xã hội. Ông liên hệ triết lý của Inamori với bối cảnh Việt Nam, khuyến khích độc giả trẻ học hỏi để xây dựng đất nước và bản thân. Ông cũng đề cập đến phê phán của Inamori về giáo dục Nhật Bản và vai trò của các doanh nhân “vì lợi ích cộng đồng” như Fukuzawa Yukizawa và Shibuzawa Eiichi, khẳng định Inamori là hình mẫu hiện đại cho tinh thần đó. Ông tin rằng “Ước mơ của bạn nhất định trở thành hiện thực” là thông điệp nhất quán từ nhiều góc độ.

Mục lục