Ung thư: Tin đồn và Sự thật

Cuốn sách mở đầu với Lời giới thiệu nêu bật tầm quan trọng của việc phân biệt thông tin khoa học với tin đồn trong lĩnh vực ung thư, cùng với sứ mệnh của nhóm Ruy Băng Tím.

Tin đồn mở đầu: Việt Nam đứng top 2 trong bản đồ ung thư Thế giới

Sự thật: Việt Nam thuộc “tốp 2” (nhóm 50 nước có tỷ lệ tử vong cao thứ hai) và “tốp 3” (nhóm có tỷ lệ mới mắc cao thứ ba) toàn cầu theo thống kê của IARC (WHO) năm 2018. Đặc biệt, Việt Nam đứng thứ 4 thế giới về ung thư gan và thứ 10 về ung thư dạ dày về cả tỷ lệ mới mắc và tử vong. Tỷ lệ mắc mới tăng do nhiều yếu tố như chẩn đoán tốt hơn và tuổi thọ tăng, trong khi tỷ lệ tử vong đang có xu hướng giảm nhờ tiến bộ trong điều trị.

CHƯƠNG 1: NGUỒN GỐC VÀ NGUY CƠ GÂY UNG THƯ

Tin đồn số 2: Ung thư là do trời phạt
- Sự thật: Ung thư không phải là sự trừng phạt mà thường xảy ra do sai sót trong quá trình phân chia tế bào và tiếp xúc với các chất gây ung thư từ môi trường (tia UV, phóng xạ, khói thuốc lá, hóa chất độc hại) hoặc do nhiễm virus (HPV, HBV, HCV). Cơ thể có cơ chế kiểm soát và sửa chữa sai sót, nhưng đột biến vẫn có thể xảy ra ở các gen quan trọng điều khiển sự phân chia tế bào.
Tin đồn số 3: Đột biến gen chắc chắn dẫn tới ung thư
- Sự thật: Đột biến gen là tiền đề nhưng không phải chắc chắn dẫn tới ung thư. Cơ thể có các cơ chế sửa chữa DNA hiệu quả và hệ miễn dịch giám sát, tiêu diệt các tế bào bị lỗi. Ung thư chỉ hình thành khi các cơ chế này bị hư hỏng hoặc không thể đối phó với số lượng đột biến lớn tích tụ.
Tin đồn số 4: Ung thư có di truyền
- Sự thật: Chỉ khoảng 5-10% các trường hợp ung thư có yếu tố di truyền do thừa hưởng gen đột biến từ cha mẹ (ví dụ: đột biến BRCA1/2 gây ung thư vú và buồng trứng). Mặc dù có nguy cơ cao hơn, người mang gen lỗi không chắc chắn sẽ mắc bệnh. Hầu hết các ung thư là do đột biến mắc phải trong suốt cuộc đời.
Tin đồn số 5: Ung thư có thể lây từ người này qua người khác
- Sự thật: Ung thư không phải là bệnh truyền nhiễm. Tế bào ung thư từ người khác sẽ bị hệ miễn dịch của người nhận đào thải như vật thể lạ. Tuy nhiên, một số tác nhân gây bệnh (virus HPV, viêm gan B/C, vi khuẩn HP) có thể lây lan và làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư.
Tin đồn số 6: Ăn đường có thể dẫn đến ung thư
- Sự thật: Chưa có bằng chứng khoa học trực tiếp khẳng định đường gây ra ung thư. Tế bào ung thư thường tiêu thụ nhiều glucose, nhưng chúng cũng có thể sử dụng các nguồn năng lượng khác. Việc tiêu thụ quá nhiều đường có thể dẫn đến các bệnh lý khác như béo phì, tiểu đường, viêm mạn tính, mà những bệnh này gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư.
Tin đồn số 7: Không khí ô nhiễm gây ung thư
- Sự thật: Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã chính thức kết luận ô nhiễm không khí ngoài trời là nguyên nhân gây ung thư cho con người. Các chất dạng hạt (PM2.5, PM10) và các loại khí độc hại (benzen, oxit lưu huỳnh) là tác nhân chính gây ung thư phổi, đường tiêu hóa, gan và vú. Ô nhiễm không khí trong nhà (khói thuốc, nhiên liệu nấu ăn) cũng là nguyên nhân gây ung thư.
Tin đồn số 8: Các món chiên, xào, nướng, áp chảo gây ung thư
- Sự thật: Các phương pháp chế biến sốc nhiệt có thể sinh ra các chất có khả năng gây ung thư (acrylamide, aldehyde, hydrocarbon đa vòng thơm) trong thực phẩm. Mối liên hệ rõ ràng với người ăn chưa được xác định chắc chắn, nhưng người nấu có nguy cơ ung thư phổi cao hơn do hít phải khói dầu ăn. Nên hạn chế các món này và sử dụng máy hút khói.
Tin đồn số 9: Thức ăn được nấu bằng lò vi ba gây ung thư
- Sự thật: Lò vi ba sử dụng sóng điện từ ngắn (vi ba) có năng lượng rất yếu, không phải phóng xạ. Sóng này chỉ làm rung lắc nước và chất béo để sinh nhiệt, không thể phá hoại DNA hay tạo gốc tự do gây ung thư. Thực phẩm nấu bằng lò vi ba an toàn về mặt gây ung thư.
Tin đồn số 10: Sóng điện thoại, wifi gây ung thư não
- Sự thật: Sóng điện thoại và wifi là sóng điện từ tần số radio với năng lượng quá yếu để phá hoại DNA và gây ung thư. Các nghiên cứu quy mô lớn trên thế giới (Interphone, DANCOS, Million Women Study) đều chưa tìm thấy mối liên hệ rõ rệt giữa việc sử dụng chúng và nguy cơ ung thư não.
Tin đồn số 11: Nước đông đá trong chai nhựa gây ung thư
- Sự thật: Không có dioxin trong chai nhựa. Các chất di-ethylhexyl adipate (DEHA) và di-ethylhexyl phthalate (DEHP) có thể thôi nhiễm nhưng chưa có bằng chứng thuyết phục về khả năng gây ung thư (được IARC xếp vào nhóm 3). Việc đông đá thậm chí còn làm các chất này khó tan trong nước hơn.
Tin đồn số 12: Thực phẩm nóng chứa trong hộp nhựa sẽ bị nhiễm chất gây ung thư
- Sự thật: Khả năng thôi nhiễm các chất từ nhựa vào thực phẩm nóng là có thật, tùy thuộc vào loại nhựa. Nhựa PS (#6) thường dùng đựng cơm hộp dễ thôi nhiễm Styrene (WHO xếp nhóm 2B gây ung thư). Nhựa PC (#7) có thể thôi nhiễm Bisphenol A (BPA). Nên ưu tiên dùng các vật liệu thay thế như thủy tinh, sành sứ, inox.
Tin đồn số 13: Mặc áo ngực thường xuyên gây ung thư vú
- Sự thật: Không có mối liên hệ khoa học nào được chứng minh giữa việc mặc áo ngực (bao gồm cả áo bó sát, có gọng) và tăng nguy cơ mắc ung thư vú. Sinh lý và giải phẫu tuyến vú cho thấy hệ bạch huyết của vú dẫn lưu ra vùng nách, không bị tắc nghẽn bởi áo ngực.
Tin đồn số 14: Tiếp xúc với khói hương (nhang) tẩm hóa chất có thể gây ung thư phổi
- Sự thật: Khói hương có chứa nhiều chất có tiềm năng gây ung thư như aldehyde và hợp chất dị vòng thơm. Các nghiên cứu chỉ ra rằng những người thường xuyên hít thở không khí có khói hương (ví dụ: người làm việc ở đền chùa) có nồng độ chất độc hại cao và tỷ lệ ung thư biểu mô gai đường hô hấp tăng theo tần suất sử dụng. Tuy nhiên, bằng chứng chưa chắc chắn hoàn toàn.

CHƯƠNG 2: CHẨN ĐOÁN UNG THƯ

Tin đồn số 15: Ung thư hoàn toàn không có triệu chứng báo động
- Sự thật: Nhiều loại ung thư khi khởi phát có các triệu chứng báo động, đặc biệt ở người lớn tuổi. Cần lưu tâm đến các dấu hiệu bất thường kéo dài như khó thở, ho ra máu, khàn tiếng, loét miệng lâu lành, khó nuốt, khó tiêu, thay đổi thói quen đi tiêu/tiểu, xuất huyết âm đạo bất thường, sụt cân không rõ nguyên nhân, xuất hiện khối u, nốt ruồi thay đổi, vết thương da không lành hoặc đau không giải thích được. Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả.
Tin đồn số 16: Nổi hạch chắc chắn bị ung thư
- Sự thật: Nổi hạch (hạch bạch huyết) thường là do nhiễm trùng và sẽ trở về bình thường khi nguyên nhân được điều trị. Tuy nhiên, hạch cứng, chắc, không di động, không có nguyên nhân rõ ràng, kèm theo các triệu chứng như sốt dai dẳng, đổ mồ hôi đêm, sụt cân, hoặc khó thở/nuốt là dấu hiệu cảnh báo ung thư. Sinh thiết là phương pháp duy nhất để khẳng định bản chất của hạch.
Tin đồn số 17: Tất cả các loại ung thư đều có thể tầm soát hiệu quả
- Sự thật: Chỉ một số loại ung thư có thể tầm soát hiệu quả (ví dụ: ung thư vú bằng chụp nhũ ảnh, ung thư đại trực tràng bằng nội soi, ung thư cổ tử cung bằng xét nghiệm PAP và HPV) giúp phát hiện sớm và điều trị triệt để. Tầm soát có lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro như dương tính giả hoặc điều trị quá mức.
Tin đồn số 18: Marker ung thư có thể phát hiện sớm ung thư
- Sự thật: Các chất chỉ dấu ung thư (tumor marker) không đủ độ nhạy và độ đặc hiệu để tầm soát sớm ung thư do có thể tăng trong các bệnh lành tính hoặc không tăng trong ung thư. Chúng hữu ích hơn trong việc đưa ra tiên lượng, theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện tái phát bệnh.
Tin đồn số 19: Sinh thiết lỏng có thể khẳng định ung thư
- Sự thật: Sinh thiết lỏng là phương pháp tiềm năng (phân tích DNA bướu lưu thông trong máu - ctDNA) để phát hiện sớm, lựa chọn điều trị chính xác và theo dõi hiệu quả. Tuy nhiên, nó chưa được chấp nhận như “tiêu chuẩn vàng” để khẳng định ung thư do còn hạn chế về độ chính xác (dương tính giả) và chưa đủ bằng chứng lâm sàng. Sinh thiết mô vẫn là phương pháp chẩn đoán xác định.
Tin đồn số 20: Cancerseek là phương pháp toàn diện để phát hiện sớm ung thư
- Sự thật: CancerSEEK là một phương pháp sinh thiết lỏng hứa hẹn có thể phát hiện đồng thời tám loại ung thư (buồng trứng, gan, dạ dày, tụy, thực quản, trực tràng, phổi và vú) bằng cách tìm đột biến DNA và tình trạng bất thường của protein. Phương pháp này có độ nhạy cao ở giai đoạn sớm và khả năng xác định mô nguyên phát. Tuy nhiên, nó vẫn còn trong giai đoạn nghiên cứu và hoàn thiện, chưa được ứng dụng rộng rãi trong lâm sàng.
Tin đồn số 21: PET/CT là phương tiện phát hiện sớm ung thư
- Sự thật: PET/CT không được khuyến cáo dùng để tầm soát ung thư đại trà cho người khỏe mạnh. Tỷ lệ phát hiện ung thư ở người khỏe mạnh thấp (khoảng 0,8%), tỷ lệ dương tính giả cao, chi phí đắt và có phơi nhiễm phóng xạ. Phương pháp này không thể thay thế được các phương tiện tầm soát ung thư thường quy khác.
Tin đồn số 22: Giải trình tự gen thế hệ mới giúp tầm soát ung thư
- Sự thật: Công nghệ Giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) là một công cụ mạnh mẽ với nhiều ứng dụng trong ung thư, bao gồm tầm soát các hội chứng ung thư di truyền, xác định đột biến mới, phân tích DNA bướu lưu thông trong máu (ctDNA) và phát triển điều trị cá nhân hóa. Trong tương lai, NGS hoàn toàn có thể giúp tầm soát ung thư, nhưng hiện tại còn hạn chế về chi phí và độ chính xác ở một số vùng gen.

CHƯƠNG 3: ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

Tin đồn số 23: Nano vàng chữa được ung thư
- Sự thật: Nano vàng là phương pháp tiềm năng trong nghiên cứu chẩn đoán và điều trị ung thư (quang nhiệt trị, quang hóa trị, tăng cường xạ trị, dẫn thuốc nhắm đích) nhờ khả năng đặc biệt của hạt vàng siêu nhỏ. Tuy nhiên, đây không phải dạng uống và chỉ ở mức nghiên cứu ban đầu, chưa được kiểm nghiệm hiệu quả trên người. Việc uống nano vàng để trị ung thư là hết sức nguy hiểm và vô căn cứ.
Tin đồn số 24: Ung thư là bệnh nan y không thể điều trị được
- Sự thật: Nhiều loại ung thư có thể điều trị khỏi hoàn toàn, đặc biệt khi phát hiện ở giai đoạn sớm. Tỷ lệ thành công phụ thuộc vào loại ung thư, loại giải phẫu bệnh, giai đoạn bệnh và tổng trạng sức khỏe của bệnh nhân. Phát hiện sớm và duy trì lối sống lành mạnh là yếu tố then chốt giúp phòng ngừa và tăng cơ hội chữa khỏi.
Tin đồn số 25: Nên bỏ điều trị ung thư bằng phương pháp chính thống để theo các phương pháp dân gian
- Sự thật: Các nghiên cứu lớn đã chỉ ra rằng bệnh nhân ung thư sử dụng phương pháp điều trị thay thế (dân gian, thảo dược, vitamin, ăn kiêng…) mà bỏ qua điều trị chính thống có khả năng sống sót thấp hơn đáng kể. Việc này có thể khiến bệnh ung thư phát triển sang giai đoạn muộn hơn và làm mất đi “thời gian vàng” để điều trị hiệu quả.
Tin đồn số 26: Ung thư không nên đụng dao kéo
- Sự thật: Phẫu thuật (dao kéo) là một trong ba phương pháp nền tảng (cùng hóa trị và xạ trị) và rất hiệu quả cho nhiều loại ung thư, đặc biệt ở giai đoạn sớm khi khối u còn khu trú. Phẫu thuật còn có các mục đích khác như chẩn đoán, tái tạo, giảm tác hại hoặc phòng ngừa ung thư. Quan niệm sai lầm này bắt nguồn từ kỹ thuật phẫu thuật và chẩn đoán còn hạn chế trong quá khứ.
Tin đồn số 27: Hóa trị không giúp ích gì trong điều trị ung thư
- Sự thật: Hóa trị có vai trò rất lớn trong điều trị ung thư. Nó có khả năng chữa khỏi một số ung thư hệ tạo huyết (như ung thư máu, lymphôm), giảm khả năng tái phát và di căn xa (hóa trị hỗ trợ/tân hỗ trợ), và là vũ khí điều trị chủ lực cho ung thư giai đoạn tiến xa. Mặc dù có tác dụng phụ, lợi ích về sống còn cho bệnh nhân là đáng kể.
Tin đồn số 28: Hóa trị trước khi phẫu thuật ung thư vú làm tăng nguy cơ di căn xa
- Sự thật: Một số nghiên cứu trên chuột gợi ý rằng hóa trị trước phẫu thuật có thể làm tăng các yếu tố liên quan đến di căn. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng trên người chưa tìm thấy bằng chứng cho thấy hóa trị tân hỗ trợ làm giảm kết cục của bệnh nhân. Bằng chứng rõ ràng cho thấy hóa trị vẫn là phương pháp quan trọng giúp chữa khỏi và kéo dài sự sống cho bệnh nhân ung thư vú.
Tin đồn số 29: Hóa trị gây vô sinh
- Sự thật: Hóa trị có thể gây vô sinh tạm thời hoặc vĩnh viễn ở cả nam và nữ, tùy thuộc vào loại và liều thuốc. Tuy nhiên, hiện nay có nhiều phương pháp dự phòng (như trữ lạnh phôi, trứng, tinh trùng hoặc mô buồng trứng) giúp bệnh nhân vẫn có thể có con sau điều trị. Bệnh nhân cần thảo luận với bác sĩ để lựa chọn phương pháp phù hợp.
Tin đồn số 30: Nhiều bệnh nhân chết bởi hóa trị chứ không phải ung thư
- Sự thật: Đây là sự hiểu lầm và diễn giải sai lệch thống kê. Tỷ lệ tử vong cao do hóa trị thường ghi nhận ở nhóm bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối với tiên lượng rất xấu, nơi mục tiêu của hóa trị chủ yếu là giảm nhẹ triệu chứng. Hóa trị, khi được chỉ định đúng, đã được chứng minh giúp bệnh nhân sống lâu hơn.
Tin đồn số 31: Bị ung thư không nên xạ trị
- Sự thật: Xạ trị là một trong ba vũ khí chủ lực trong điều trị ung thư, giúp chữa khỏi bệnh cho hàng triệu người và cải thiện chất lượng sống. Phương pháp này sử dụng tia năng lượng cao để phá hủy tế bào ung thư, thường tác động khu trú tại vị trí được chiếu tia.
Tin đồn số 32: Xạ trị rất đáng sợ
- Sự thật: Xạ trị có tác dụng phụ (mệt mỏi, vấn đề về da, rụng tóc, tiêu hóa, giảm tế bào máu) nhưng chúng thường khu trú tại vùng chiếu xạ, tạm thời và có khả năng hồi phục. Các tác dụng phụ muộn (như vô sinh, ung thư thứ phát) là hiếm gặp và nguy cơ rất nhỏ so với lợi ích điều trị. Quan trọng là tránh xạ trị khi mang thai.
Tin đồn số 33: Lá đu đủ có thể chữa được bệnh ung thư
- Sự thật: Chưa có nghiên cứu khoa học chứng minh lá đu đủ có thể điều trị ung thư trên người. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm chỉ ra tiềm năng của dịch chiết lá đu đủ trong việc điều hòa miễn dịch và ức chế tế bào ung thư, nhưng không phải là bằng chứng chữa khỏi. Tự ý dùng lá đu đủ để chữa bệnh là nguy hiểm và có thể bỏ lỡ cơ hội điều trị chính thống.
Tin đồn số 34: Mãng cầu xiêm có thể chữa hết mọi loại ung thư
- Sự thật: Mãng cầu xiêm chứa hợp chất acetogenins annonaceous có khả năng tiêu diệt một số loại tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm, nhưng chưa có bằng chứng đầy đủ để trở thành thuốc điều trị ung thư trên người. Bệnh nhân nên tuân thủ điều trị y khoa hiện đại và có thể bổ sung mãng cầu xiêm vào chế độ ăn uống để bổ sung dưỡng chất.
Tin đồn số 35: Fucoidan có hiệu quả thần kỳ trong điều trị ung thư
- Sự thật: Fucoidan là thành phần bổ sung (Dietary supplement), không phải thuốc điều trị ung thư được FDA chứng nhận. Các nghiên cứu lab chỉ ra tác dụng ức chế tế bào ung thư hoặc tăng hiệu quả hóa trị, nhưng còn gặp nhiều hạn chế về cấu trúc, độ ổn định và chưa có kiểm nghiệm lâm sàng đủ mạnh trên người. Việc sử dụng lâu dài có thể gây tác dụng phụ như tăng nguy cơ chảy máu hoặc ảnh hưởng tuyến giáp.
Tin đồn số 36: Cần sa là liệu pháp điều trị thần kỳ
- Sự thật: Cần sa chưa được sử dụng chính thống để điều trị ung thư trên bất kỳ quốc gia nào và là chất gây nghiện bất hợp pháp ở nhiều nơi. Các nghiên cứu lab và trên động vật chỉ ra tiềm năng của cannabinoid trong chống ung thư, nhưng cũng có nghiên cứu ngược lại. Hiện nay, cần sa được dùng trong y tế chủ yếu để điều trị giảm nhẹ triệu chứng (giảm đau, buồn nôn, tăng cảm giác ngon miệng) dưới sự kiểm soát của bác sĩ.
Tin đồn số 37: Thuốc nam, thuốc bắc có thể điều trị được ung thư
- Sự thật: Chưa có bằng chứng khoa học trên người rằng các phương thuốc từ thảo dược có thể điều trị, ngăn ngừa hay chữa lành ung thư. Một số thử nghiệm lâm sàng cho thấy có thể hỗ trợ (kéo dài thời gian sống, giảm tác dụng phụ, nâng cao thể trạng) khi kết hợp với y học hiện đại. Tuy nhiên, nguồn gốc và chất lượng thuốc Đông y ở Việt Nam còn nhiều bất cập, cần tham khảo tư vấn từ các bác sĩ Y học cổ truyền chính thống.
Tin đồn số 38: Kiềm hóa cơ thể để chữa ung thư
- Sự thật: Môi trường axit quanh khối u có thật, nhưng kiềm hóa máu không phải là cách đúng để trị ung thư. Cơ thể con người có cơ chế tự điều chỉnh cân bằng pH máu rất nghiêm ngặt. Việc cố gắng kiềm hóa máu một cách không kiểm soát có thể gây nguy hiểm cấp tính và tử vong. Việc phân loại thực phẩm “axit/kiềm” là ngụy khoa học.
Tin đồn số 39: Thiếu oxy là nguồn gốc ung thư và tăng oxy máu là cách trị ung thư đúng đắn
- Sự thật: Giả thiết của Giáo sư Warburg về việc chuyển từ hô hấp hiếu khí sang kị khí trong tế bào ung thư là có ý nghĩa, nhưng không phải thiếu oxy là nguyên nhân duy nhất. Tăng oxy máu (liệu pháp oxy cao áp) chưa có bằng chứng rõ ràng về tác dụng trong điều trị ung thư, mặc dù một số nghiên cứu cho thấy lợi ích nhỏ khi kết hợp với xạ trị cho vài loại ung thư.
Tin đồn số 40: Gạo lứt, muối mè (thực dưỡng) chữa khỏi ung thư
- Sự thật: Chế độ thực dưỡng Ohsawa khắc nghiệt đã gây ra suy dinh dưỡng nghiêm trọng và tử vong cho nhiều người. Các phiên bản điều chỉnh của thực dưỡng có thể giúp phòng ngừa ung thư (nhờ tập trung vào ngũ cốc nguyên hạt, rau củ) nhưng không có bằng chứng chữa khỏi và vẫn tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng cho bệnh nhân ung thư đang điều trị.
Tin đồn số 41: Uống sữa đậu nành làm ung thư vú nặng hơn
- Sự thật: Sữa đậu nành không làm ung thư vú nặng hơn mà ngược lại, các isoflavone (estrogen thực vật) trong đậu nành có thể giúp giảm nguy cơ mắc và tái phát ung thư vú, đặc biệt ở phụ nữ châu Á. Cần tiêu thụ lượng vừa phải theo khuyến nghị của các tổ chức y tế.

CHƯƠNG 4: PHÒNG NGỪA UNG THƯ

Tin đồn số 42: Uống aspirin hằng ngày giúp phòng ngừa ung thư
- Sự thật: Aspirin có tiềm năng giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng và một số loại khác (thực quản, tuyến tụy, não, phổi, dạ dày, tuyến tiền liệt). Tuy nhiên, cần thận trọng do tác dụng phụ nghiêm trọng (chảy máu đường ruột, suy thận, xuất huyết dưới da) và phải tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.
Tin đồn số 43: Rau củ quả giúp ngừa ung thư
- Sự thật: Hầu hết rau củ quả chứa các hợp chất chống oxy hóa và chống ung thư (genistein, lycopene, sulforaphane, resveratrol…). Ăn đa dạng rau củ quả là cách hiệu quả để phòng ngừa ung thư, nhưng không phải là điều trị. Các thực phẩm cụ thể như nước dừa (chứa kinetin), cà phê/trà (diterpene, chlorogenic acid, caffeine), atisô (vitamin, axit folic, chất chống oxy hóa) và nho đỏ (resveratrol) đều được nghiên cứu và cho thấy tiềm năng ngừa ung thư.
Tin đồn số 44: Làm việc dưới nắng gây ung thư
- Sự thật: Tiếp xúc lâu dưới ánh nắng mặt trời, đặc biệt là các tia cực tím (UVA, UVB), gây tổn thương DNA tế bào da và là nguyên nhân chính gây hầu hết các bệnh ung thư da. Cháy nắng, dù chỉ xảy ra một lần, cũng là dấu hiệu rõ ràng của tổn thương DNA và tăng nguy cơ ung thư da hắc tố. Cần bảo vệ da khi làm việc hoặc vui chơi ngoài trời nắng.
Tin đồn số 45: Kem chống nắng giúp phòng ung thư da
- Sự thật: Kem chống nắng giúp phản xạ hoặc hấp thụ tia UV có hại, bảo vệ da khỏi cháy nắng và giảm nguy cơ ung thư da. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng cách (thoa đủ lượng, thoa lại thường xuyên, kết hợp với các biện pháp bảo vệ khác như quần áo và ở trong bóng râm) để đạt hiệu quả phòng ngừa tối ưu.

Phụ lục

Phụ lục 1: Tầm kiểm soát ung thư theo độ tuổi: Cung cấp bảng tổng hợp các khuyến nghị tầm soát ung thư vú, cổ tử cung, đại trực tràng và dạ dày theo độ tuổi và phương pháp.
Phụ lục 2: Các phương pháp điều trị ung thư: Tổng quan các phương pháp điều trị chính (phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, liệu pháp nhắm đích, liệu pháp miễn dịch) và các phương pháp hỗ trợ đang được sử dụng hiện nay.

Mục lục