Phần 1: Tôi đã học như thế nào?
Nếu tôi còn hai mươi
Tác giả chia sẻ những điều tiếc nuối khi nhìn lại tuổi đôi mươi đã qua và đề xuất 10 hoạt động quan trọng mà người trẻ nên làm:
- Đầu tư cho sức khỏe: Chạy bộ, bơi lội, yoga, võ thuật, không cần tốn kém nhưng mang lại sức khỏe tốt, tinh thần hưng phấn và mở rộng mối quan hệ.
- Đọc sách: Tri thức nhân loại nằm trong sách; đọc sách nâng cao kiến thức, tạo động lực. Đề xuất đọc ebook miễn phí hoặc sách tiếng Anh nguyên bản để tăng vốn từ vựng.
- Học trực tuyến trên mạng (MOOCs): Các khóa học miễn phí từ các trường đại học danh tiếng (Coursera, edX, Khan Academy) về nhiều lĩnh vực, giúp trau dồi kiến thức và kỹ năng linh hoạt.
- Cho dân du lịch bụi ở nhờ: Kết nối với khách du lịch qua Couchsurfing, Hospitalityclub để trao đổi văn hóa, truyền cảm hứng và mở rộng tầm nhìn mà không cần đi xa.
- Đi du lịch bụi: Không cần nhiều tiền, chỉ cần can đảm. Có thể đi nhờ xe, ở nhờ nhà dân hoặc làm việc tình nguyện để đổi lấy chỗ ăn ở, mang lại trải nghiệm thay đổi cuộc đời.
- Làm hướng dẫn viên du lịch: Cơ hội rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tiếng Anh, có thêm kinh nghiệm và thu nhập, đặc biệt với các tour văn hóa, ẩm thực địa phương.
- Làm các công việc thiện nguyện: Thỏa mãn sở thích, rèn luyện kỹ năng mềm, thiết lập mạng lưới quan hệ, thậm chí tìm được cơ hội việc làm chính thức.
- Làm thêm: Kiếm kinh nghiệm, thu nhập, và phát triển kỹ năng cần thiết cho sự nghiệp tương lai (viết lách, bán hàng, phục vụ).
- Tự học các môn nghệ thuật: Chơi nhạc cụ, vẽ tranh, khiêu vũ… giúp cuộc sống tinh thần phong phú, tăng trí thông minh.
- Dành thời gian cho các hoạt động tinh thần: Phát triển nội tâm, tìm hiểu về thiền, tôn giáo để có chỗ dựa vững chắc, tránh khủng hoảng niềm tin.
Sách là cả thế giới
Tác giả chia sẻ tình yêu và sự gắn bó với sách từ thơ bé, những kỷ niệm đọc sách cũ và những tác phẩm kinh điển. Sách đã giúp cô trưởng thành, phát triển và biến ước mơ trở thành tác giả thành hiện thực. Sách không chỉ là nguồn tri thức mà còn là cầu nối con người với thế giới, giúp mở ra một phiên bản tốt hơn của chính mình và truyền cảm hứng cho các thế hệ sau.
Đọc sách như thế nào
Khuyên đọc ít nhất 50 quyển sách một năm, cân bằng giữa sách hư cấu (kinh điển, có chiều sâu) và phi hư cấu (phát triển bản thân, lịch sử, văn hóa). Tránh xa tiểu thuyết diễm tình. Tác giả giới thiệu Goodreads.com như một công cụ hữu hiệu để chọn sách và theo dõi tiến độ. Khuyến khích ghi chú những câu tâm đắc vào sổ tay và ưu tiên đọc sách nguyên bản tiếng Anh để tiếp thu kiến thức trực tiếp và cải thiện ngôn ngữ.
Đừng dựa vào trường học
Phê phán sự phiến diện của giáo dục chính quy thông qua câu chuyện ngụ ngôn “Trường học loài vật” và kinh nghiệm cá nhân khi học chuyên văn. Giáo dục hiện thời thường chạy theo thành tích, nhồi nhét kiến thức và hủy hoại tình yêu học tập. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng tình yêu tri thức và sự sáng tạo, khuyến khích người trẻ học vì ham thích chứ không vì trào lưu hay công ăn việc làm.
Học hay là không học
Thảo luận về quyết định bỏ học, chỉ ra rằng dù có những tấm gương thành công như Bill Gates, Steve Jobs, việc bỏ học cần đi kèm với kế hoạch rõ ràng và sự chủ động. Tác giả phân tích những ưu và nhược điểm của giáo dục truyền thống so với tự học, khẳng định tự học là chìa khóa thành công. Kể về những người bạn tự học để chuyển đổi nghề nghiệp thành công, chứng minh rằng bằng cấp không phải là tất cả.
Phần 2: Học đi đôi với hành
Điều đơn giản giúp tôi sống tốt hơn
Tác giả chia sẻ 9 mẹo vặt đơn giản giúp cải thiện cuộc sống:
- Nói không với ti vi: Giảm thời gian lãng phí, ưu tiên đọc sách và các hoạt động bổ ích.
- Đi ngủ trước nửa đêm: Tốt cho sức khỏe thể chất và tinh thần, giúp đầu óc minh mẫn.
- Thức dậy lúc bình minh: Tận dụng khoảng thời gian yên tĩnh nhất trong ngày để phát triển bản thân (thiền, đọc sách, viết lách).
- Bớt đọc báo và tạp chí: Tránh tin rác, thông tin phiến diện, thay vào đó đọc blog chuyên sâu từ các chuyên gia.
- Tận dụng thời gian di chuyển: Dùng để suy nghĩ, sắp xếp ý tưởng hoặc nghe podcast để học hỏi và luyện tiếng Anh.
- Tránh xa những thứ có hại cho sức khỏe: Chế độ ăn uống lành mạnh (nước lọc, rau xanh, ít đường/muối), chăm sóc cơ thể để thực hiện sứ mệnh của mình.
- Luôn mang theo một quyển sách bên mình: Tận dụng thời gian chờ đợi để đọc, tích lũy kiến thức mỗi ngày.
- Không sa đà vào trò chơi điện tử: Tránh lãng phí thời gian, ảnh hưởng đến các mối quan hệ và cuộc sống.
- Chia sẻ thông tin: Xây dựng sự tự tin, mở rộng mối quan hệ, học hỏi từ người khác và cùng nhau tiến bộ.
- Điều cuối cùng này là của bạn: Khuyến khích độc giả chia sẻ bí quyết sống tốt hơn của mình.
Tự sự của một người học Ngoại thương
Tác giả chia sẻ trải nghiệm thực tế khi học tại Đại học Ngoại thương – một trường danh tiếng nhưng không phải lúc nào cũng đáp ứng kỳ vọng. Cô nhận ra rằng danh tiếng trường học không quan trọng bằng khả năng tự học và chủ động tích lũy kiến thức, kinh nghiệm bên ngoài chương trình học chính khóa. Tác giả hối tiếc vì đã không tham gia nhiều hoạt động xã hội và không tự học sâu hơn khi còn là sinh viên.
Giá trị của nghịch cảnh
Nghịch cảnh là món quà vô giá giúp con người trưởng thành và tạo nên câu chuyện riêng. Tác giả lấy ví dụ J.K. Rowling đã viết nên “Harry Potter” từ những đau khổ và mất mát cá nhân. Cô khuyên người trẻ nên đón nhận khó khăn, sống hết mình và cầu nguyện đủ sức lực để đối mặt với sóng gió cuộc đời, vì mọi chuyện rồi cũng sẽ qua.
Làm thế nào để hiểu mình
Việc hiểu bản thân là nền tảng để phát triển. Tác giả đề xuất các công cụ từ bên ngoài như trắc nghiệm tính cách (MBTI, Holland Code, Gardner’s Multiple Intelligences, Strengths Finders 2.0, Sinh trắc học dấu vân tay) và các môn huyền học (tử vi, chiêm tinh). Ngoài ra, cần hỏi những người thân thiết về nhận xét khách quan về bản thân và tự vấn chính mình qua các câu hỏi về giá trị, niềm tự hào, đam mê và ước mơ.
Đam mê là tất cả?
Đam mê là cần thiết nhưng không đủ để thành công; cần có ý chí, nghị lực, kiên trì và nỗ lực. Đam mê không tự dưng có mà cần được mài giũa qua trải nghiệm. Tác giả giới thiệu mô hình “công việc lý tưởng” là điểm giao thoa của “điều bạn làm giỏi”, “điều bạn yêu thích”, “điều thế giới cần” và “điều bạn có thể được trả công”. Nếu không biết đam mê là gì, hãy theo đuổi sự tò mò của bản thân, vì nó có thể dẫn lối đến đam mê thực sự.
Dốc hết tình yêu
Đối với những người chưa tìm thấy đam mê rõ ràng, tác giả khuyên nên đặt hết tình yêu vào công việc hiện tại. Ví dụ về nghệ nhân sushi Jiro Ono, người đã cống hiến 75 năm để đạt đến sự hoàn hảo trong nghề của mình, cho thấy sự tận tâm có thể biến bất kỳ công việc nào thành đỉnh cao. Mọi công việc đều có điểm hay, điều quan trọng là tìm hiểu sâu, yêu thích và cống hiến hết mình.
Học cách để hỏi
Nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuẩn bị cho bước chuyển từ trường học ra đời thực. Người trẻ nên chủ động tìm kiếm mạng lưới hỗ trợ và học cách hỏi thông qua “information interview” với những người có kinh nghiệm trong ngành mình quan tâm. Việc này giúp hiểu rõ môi trường làm việc, ưu nhược điểm của nghề nghiệp và tránh những cú sốc sau này.
Sức mạnh của thói quen
Thói quen có sức mạnh định hình cuộc đời. Tác giả lấy ví dụ về những người tài năng nhưng không hạnh phúc vì bị mắc kẹt trong thói quen xấu. Khuyến khích thay đổi từng thói quen một bằng cách bắt đầu với những bước nhỏ, duy trì kiên trì trong 21-30 ngày để tạo ra sự khác biệt lớn trong cuộc sống.
Con đường nào ta đi
Khuyến khích hành động thay vì chần chừ, suy nghĩ quá lâu. Tuổi trẻ là thời gian để thử nghiệm, vấp ngã và học hỏi. Sai lầm khi hành động vẫn tốt hơn là không làm gì. Tác giả nhấn mạnh “học đi đôi với hành” và “khoảng cách giữa hiểu biết và hành động” là điều quan trọng nhất để đạt được mục tiêu và xây dựng cuộc sống đáng mơ ước.
Em không tự cứu thì ai cứu em
Đề cập đến giới hạn của sự giúp đỡ từ bên ngoài. Tác giả qua các câu chuyện cá nhân và văn học, khẳng định rằng không ai có thể cứu một người không tự cứu chính mình. Sống trong thế chủ động – chủ động học tập, hỏi han, đấu tranh và tự giúp mình – là nguyên tắc cơ bản để lèo lái con thuyền cuộc đời đến bến bờ mơ ước.
Tìm kiếm bộ lạc của bạn
Nhiều người trẻ cảm thấy cô đơn, lạc lõng. Tác giả chia sẻ kinh nghiệm tìm thấy “bộ lạc” của mình – những cộng đồng có cùng giá trị sống, sở thích, nơi mọi người hỗ trợ và cùng nhau phát triển. Việc tìm kiếm và hòa mình vào các đội nhóm lành mạnh giúp mở rộng mối quan hệ, phát triển kỹ năng và mang lại niềm vui, sự hỗ trợ trong cuộc sống.
Tuổi trẻ đã qua không trở lại bao giờ
Kết thúc bằng lời kêu gọi người trẻ hãy tận hưởng và tận dụng tối đa tuổi đôi mươi để xây dựng nền tảng cho tương lai. Khuyên không nên níu kéo công việc mình chán ghét và mạnh dạn “nhảy cú” sang con đường đam mê, nhưng cần chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ năng, tài chính, mạng lưới hỗ trợ, kỷ luật làm việc và kế hoạch phòng bị. Cân bằng giữa trải nghiệm và phát triển sự nghiệp để sống một cuộc đời trọn vẹn, không hối tiếc.