The New Trading for a Living

Lời nói đầu

Cuốn sách gốc: “Trading for a Living” xuất bản năm 1993, trở thành sách bán chạy nhất thế giới.
Cập nhật: Phiên bản mới sau 21 năm, hưởng lợi từ công nghệ và bài học mới.
Kiến trúc Gasometer (Vienna): Mô hình kết hợp thủ công cổ điển và công nghệ mới.
Ba trụ cột của thành công:
- Tâm lý (Psychology): Quan trọng nhất, ít thay đổi trong bản mới.
- Phân tích thị trường (Market Analysis): Giảm số chương, thêm công cụ mới (Impulse System).
- Quản lý vốn (Capital Management): Phần yếu nhất trong bản gốc, được viết lại toàn bộ, thêm Tam Giác Sắt kiểm soát rủi ro.
Yếu tố thứ tư - Lưu giữ báo cáo (Record-Keeping): Gắn kết ba trụ cột, giúp học hỏi từ kinh nghiệm, thoát khỏi vòng luẩn quẩn thắng nhỏ thua lớn.
Lời nhắn: Chào mừng độc giả mới, hy vọng cuốn sách mới khôn ngoan hơn.

Giới thiệu

Tự do giao dịch: Mục tiêu của một trader thành công.
Nguyên nhân thất bại: Trò chơi khó, thiếu hiểu biết, thiếu kỷ luật.
Hành trình của tác giả: Từ Liên Xô đến Mỹ, từ bác sĩ tâm lý đến trader, nhận ra chìa khóa thành công nằm ở tâm lý.
Thực sự muốn thành công? Giống như người muốn giảm cân nhưng vẫn ăn uống vô độ. Nhiều trader nói muốn thành công nhưng giao dịch bốc đồng.
Ba trụ cột + Lưu giữ báo cáo: Nền tảng của giao dịch thành công.
Tâm lý là chìa khóa: Cảm xúc ảnh hưởng quyết định. Phải thoát khỏi “đường trượt cao tốc” cảm xúc.
Tổ chức cuốn sách:
- Phần 1: Tâm lý Cá nhân: Quản lý cảm xúc.
- Phần 2: Tâm lý Đám đông: Hành vi đám đông dễ đoán hơn cá nhân.
- Phần 3: Phân tích Biểu đồ Cổ điển: Các mô hình biểu đồ phản ánh hành vi đám đông (Hỗ trợ/Kháng cự, Xu hướng, Đuôi Kangaroo).
- Phần 4: Phân tích Kỹ thuật bằng Máy tính: Các indicator hiện đại (MA, MACD, Stochastic, RSI, Directional).
- Phần 5: Khối lượng Giao dịch và Thời gian: Tầm quan trọng của khối lượng và các khung thời gian.
- Phần 6: Các chỉ báo Thị trường Chung: (Nội dung không được cung cấp đầy đủ trong văn bản gốc)
- Phần 7: Các hệ thống giao dịch: Triple Screen, Impulse System, Channel Trading.
- Phần 8: Các phương tiện giao dịch: Cổ phiếu, ETF, Quyền chọn, CFD, Futures, Forex (ưu/nhược điểm).
- Phần 9: Quản lý Rủi ro: Vô cùng quan trọng, Tam Giác Sắt kiểm soát rủi ro.
- Phần 10: Thực hành các Chi tiết: Đặt cắt lỗ, mục tiêu lợi nhuận, tìm giao dịch.
- Phần 11: Lưu Tốt Báo cáo: Nguyên tắc và mẫu biểu để học hỏi.
Hướng dẫn học tập: Sử dụng Study Guide sau mỗi phần.

1. Giao dịch – Biên giới cuối cùng

Tự do vs. thất bại: Giao dịch mang lại tự do nhưng nhiều người thất bại vì thiếu kiến thức, kỷ luật.
Câu chuyện cá nhân của tác giả: Từ Liên Xô sang Mỹ, học cách giao dịch, nhận ra tâm lý là yếu tố quan trọng nhất.
Động lực: Phải thực sự muốn thành công. Tránh giao dịch bốc đồng.
Thành công: Coi giao dịch là sự theo đuổi tri thức nghiêm túc. Quản lý vốn. Tâm lý, chiến thuật, quản lý vốn là 3 trụ cột, liên kết bởi Lưu giữ báo cáo.

2. Tâm lý là Chìa khóa

Ảnh hưởng của cảm xúc: Giao dịch bị chi phối bởi cảm xúc. Phải thoát khỏi cảm xúc để giao dịch hiệu quả.
Thực tế: Giao dịch với đôi mắt mở, nhận ra xu hướng và đảo chiều thực sự.
Trader nữ: Có tỷ lệ thành công cao hơn do kỷ luật và ít kiêu ngạo hơn.

3. The Odds against You

Tại sao traders thua lỗ: Giao dịch cảm tính, thiếu suy nghĩ, commission và slippage.
Ngành công nghiệp giao dịch: Duy trì sự rút tiền lớn từ thị trường, hoạt động như một trò chơi “minus-sum” (người thắng nhận ít hơn người thua mất).
Commission (Phí hoa hồng): Đã giảm nhưng vẫn là rào cản. Tìm broker phí thấp, thương lượng, thiết kế hệ thống giao dịch không quá nhiều.
Slippage (Trượt giá): Khoảng cách giữa giá đặt lệnh và giá khớp lệnh. Lệnh thị trường (market order) thường khớp ở giá tệ hơn.
Bid-Ask Spreads (Chênh lệch giá mua-bán): Luôn tồn tại, tăng lên khi thị trường biến động. Lệnh thị trường mua ở giá ask (cao), bán ở giá bid (thấp). Sử dụng lệnh giới hạn (limit order) bất cứ khi nào có thể.
Các rào cản khác: Chi phí máy tính, dữ liệu, dịch vụ tư vấn, sách.
Lời khuyên: Tìm broker phí thấp, giao dịch thưa, dùng lệnh giới hạn (trừ cắt lỗ). Thành công không thể mua được, mà phải kiếm được.

PHẦN MỘT – Tâm lý Cá nhân

4. Tại sao lại Giao dịch?

Sự hấp dẫn ban đầu: Dễ dàng, cảm giác bất khả chiến bại.
Lý do giao dịch: Tiền (tự do), trò chơi hấp dẫn (cờ vua, poker, video game), thử thách, tự hoàn thiện.
Tự hoàn thiện: Trader giỏi chăm chỉ, thông minh, cởi mở. Mục tiêu là giao dịch giỏi, tiền sẽ đến. Không để tiền ảnh hưởng cảm xúc.
Tự hủy hoại: Thị trường cung cấp nhiều cơ hội cho tự hủy hoại (lái xe gây tai nạn, phá hoại vốn). Hành động không theo xung đột nội bộ.

5. Thực tế và Trí tưởng tượng

Trader thành công là thực tế: Biết khả năng và giới hạn, phản ứng với thị trường. Không ảo tưởng.
Ảo tưởng phổ biến:
- Huyền thoại về Trí óc: Niềm tin rằng có “bí mật giao dịch”. Dẫn đến mua các hệ thống, dịch vụ tư vấn vô ích. Giao dịch đơn giản là trí tuệ, không phải bí mật.
- Huyền thoại về Việc thiếu vốn: Nghĩ rằng tài khoản lớn hơn sẽ thành công. Thực tế: giao dịch quá đà, quản lý vốn cẩu thả. Phá hủy tài khoản lớn cũng nhanh như nhỏ.
- Huyền thoại về Giao dịch Tự động: Niềm tin vào hệ thống tự động. Thực tế: thị trường luôn thay đổi, hệ thống cơ học không thể thay thế con người. Chỉ người bán hệ thống kiếm tiền.
Sự Tôn Thờ Cá Nhân (Sư Phụ):
- Các dạng sư phụ: Sư phụ theo chu kỳ thị trường, sư phụ về phương pháp thần thánh, sư phụ đã chết.
- Sư phụ theo chu kỳ: Nổi tiếng khi thị trường theo lý thuyết của họ, sụp đổ khi thị trường thay đổi. Thường là người ngoài cuộc. Dấu hiệu đỉnh cao: được truyền thông đại chúng chấp nhận.
- Sư phụ về phương pháp: Bán các “chìa khóa kiếm lời mới”. Hiệu quả lúc đầu, nhưng thị trường mài mòn lợi thế.
- Sư phụ đã chết: Danh tiếng tăng sau khi chết (Gann). Thực tế: W.D. Gann không kiếm sống bằng giao dịch mà bằng bán khóa học.
- Lời khuyên: Không sư phụ nào làm bạn giàu. Phải tự làm việc.
Mở To Mắt Ra Để Giao dịch: Tự lừa dối bản thân là phổ biến. Trader thành công phải thực tế. Thị trường không có lộ đề. Ba thành phần để chiến thắng: tâm lý giao dịch, hệ thống hợp lý, quản lý rủi ro hiệu quả.

6. Tự phá hoại bản thân

Giao dịch là khó khăn: Thu hút người bốc đồng, con bạc. Giao dịch để vui sẽ dẫn đến thua lỗ.
Đánh bạc: Đặt cược vào cơ hội/kỹ năng. Con bạc thần kinh luôn thua vì tập trung vào niềm vui ngắn hạn thay vì kế hoạch dài hạn. Tín hiệu cờ bạc: không thể cưỡng lại nhu cầu đặt cược. Lời khuyên: dừng giao dịch một tháng nếu nghi ngờ.
Tự phá hoại: Hầu hết thất bại do mong muốn vô thức về thất bại. Đổ lỗi cho người khác thay vì nhìn vào bản thân. Giữ nhật ký giao dịch để tìm mô hình thất bại.
The Demolition Derby: Thị trường không có lưới bảo hiểm xã hội. Trader đối đầu nhau. Cung cấp cơ hội vô tận cho tự phá hoại.
Kiểm soát việc Tự phá hoại: Nhận thức xu hướng tự phá hoại, chịu trách nhiệm. Giữ nhật ký giao dịch. Nguyên lý Alcoholics Anonymous (AA).

7. Tâm lý Giao dịch

Thành công hay thất bại phụ thuộc vào cảm xúc: Kiêu ngạo, sợ hãi, buồn bã phá hủy tài khoản.
Bẻ Cong Các Nguyên Tắc: Cảm thấy thiên tài sau vài thắng lợi, rồi phá hủy tài khoản. Dấu hiệu trader thành công: khả năng tích lũy vốn.
Lời khuyên: Giao dịch khách quan. Tuân thủ quản lý vốn. Giữ bảng tính giao dịch, nhật ký.
Cái Nhìn Đã Thay Đổi Việc Giao Dịch Của Tôi: Nhận ra sự tương đồng giữa nghiện rượu và giao dịch. Các nhóm tự giúp nhau (AA) hiệu quả hơn tâm lý trị liệu truyền thống.

8. Các Bài Học Giao Dịch từ AA

Chương trình 12 bước của AA: Thay đổi cách nghĩ và cảm nhận về rượu. Cần nhà tài trợ.
Phủ nhận: Người nghiện rượu phủ nhận vấn đề cho đến khi chạm đáy. Giống như trader thua lỗ phủ nhận việc mất kiểm soát.
Chạm Đáy: Chỉ khi chạm đáy, người nghiện rượu mới sẵn sàng phục hồi. Trader cũng vậy.
Bước Đầu Tiên: Thừa nhận bất lực trước rượu/thua lỗ. Bỏ rượu mãi mãi.
Mỗi Lần Một Ngày: Sống tỉnh táo từng ngày. Mục tiêu là duy trì tỉnh táo hôm nay.
Một Cuộc Họp AA: Lời khuyên tham dự cuộc họp AA, thay từ “rượu” bằng “thua lỗ” để nhận ra vấn đề của mình.

9. Những Kẻ Thua Cuộc Nặc Danh

So sánh với nghiện rượu: Người thắng coi thua lỗ như người bình thường coi rượu (có điểm dừng). Người thua không thể dừng.
Ham muốn Giao dịch: Giao dịch bốc đồng, cố gắng giao dịch ra khỏi lỗ. Giấu lỗ, không giữ báo cáo.
Ở Trong Hố: Không hiểu tại sao thua. Chuyển sang giải pháp kỳ diệu (hệ thống mới, phần mềm). Khi vốn giảm, càng tuyệt vọng.
Trader’s Rock Bottom: Mất số tiền không thể mất. Nỗi đau xuyên thủng sự phủ nhận.
Bước Đầu Tiên Của Trader: Thừa nhận “Tôi là một người thua cuộc, tôi bất lực trước thua lỗ.”
Rủi ro kinh doanh vs. Thua lỗ: Luôn chấp nhận rủi ro kinh doanh nhỏ, không bao giờ thua lỗ lớn hơn nguy cơ xác định. Tối đa 2% vốn tài khoản.
Giữ báo cáo tốt: Dấu hiệu của doanh nhân giỏi.
Losers Anonymous: Tên để tập trung vào việc tránh thua lỗ. Cần có mục tiêu, quy tắc bên ngoài để cắt lỗ.
Lời khẳng định hàng ngày: “Chào buổi sáng, tên tôi là …, và tôi là một người thua cuộc. Tôi có thể làm thiệt hại nghiêm trọng về tài chính với tài khoản của tôi.”

10. Kẻ thắng và Người thua

Thị trường như đại dương: Lên xuống không quan tâm bạn muốn gì. Chỉ có thể kiểm soát hành vi của mình.
Giao dịch cảm xúc: Dẫn đến thua lỗ. Thị trường là địa điểm giải trí hấp dẫn nhưng quyết định cảm xúc gây chết người.
Cuộc Sống Thường Trực Của Bạn: Tránh hành động theo tức giận, sợ hãi, hứng khởi. Tập trung phân tích hành động. Thị trường khách quan.
7 Nguyên tắc để trở thành trader thành công:
1. Ở trong thị trường thời gian dài.
2. Học hỏi, giữ hoài nghi.
3. Đừng tham lam, vội vàng.
4. Phát triển phương pháp phân tích (nhiều phương pháp để xác nhận).
5. Phát triển kế hoạch quản lý vốn (sống sót, tăng trưởng ổn định, lợi nhuận).
6. Nhận biết trader là liên kết yếu nhất, học cách tránh lỗ (AA).
7. Thay đổi cách suy nghĩ và hành động cũ.

PHẦN HAI – Tâm lý Đám đông

11. Giá cả là gì?

4 động vật ở Phố Wall: Bò, Gấu, Lợn, Cừu.
Giá: Sự đồng thuận tạm thời về giá trị giữa người mua, người bán, và những người chưa quyết định.
Mô hình giá và khối lượng giao dịch: Phản ánh tâm lý đám đông.
Dạng hành vi: Đám đông lớn giao dịch. Sự đồng thuận thay đổi, từ yên tĩnh đến điên dại. Trader nhắm vào yên tĩnh, chốt lời trong biến động.
Phân tích kỹ thuật: Khám phá cán cân quyền lực giữa phe mua và bán. Khoa học + nghệ thuật.

12. Thị trường là gì?

Thị trường là một đám đông khổng lồ: Mọi người cố gắng lấy tiền của người khác. Môi trường khắc nghiệt.
Chi phí giao dịch: Commission và slippage làm giảm lợi nhuận.
Đám đông trên toàn thế giới: Viễn thông hiện đại kết nối đám đông toàn cầu. Hành vi đám đông giống nhau.
Các nhóm, không phải các cá nhân: Thôi thúc tham gia đám đông. Trader thành công phải suy nghĩ độc lập. Tôn trọng sức mạnh đám đông, không sợ.
Nguồn tiền: Lợi nhuận đến từ việc lấy tiền của người khác. Trò chơi khó khăn.
Thông tin nội bộ: Luôn có những người có thông tin trước. Giao dịch nội bộ là trộm cắp. Phân tích kỹ thuật giúp phát hiện dấu chân nội gián.

13. Cảnh Giao dịch

Lịch sử giao dịch: Từ Hy Lạp cổ đại đến nay. Sàn giao dịch toàn cầu.
Các Trader Cá Nhân: Thường là người thành công ở lĩnh vực khác. Giao dịch vì lý do hợp lý và không hợp lý. Chuyên nghiệp rất nghiêm túc, thỏa mãn phi lý bên ngoài thị trường.
Các Trader Theo Tổ Chức: Khối lượng giao dịch khổng lồ, ưu thế về phí, nghiên cứu, thông tin nội bộ. Gót chân Achilles: phải giao dịch. Trader cá nhân tự do chờ cơ hội tốt nhất.
Những Thợ Rèn Kiếm (Software): Công cụ phân tích (toolboxes, black boxes, gray boxes). Toolboxes cho trader nghiêm túc. Black boxes là phép màu, thường thất bại. Gray boxes lai giữa hai loại.
Những Người Tư Vấn: Cung cấp ý tưởng hữu ích, nhưng nhiều người bán ảo tưởng. Cần hoài nghi.

14. Đám đông Thị trường và Bạn

Ảnh hưởng của đám đông: Đám đông ảnh hưởng đến kế hoạch giao dịch.
Các Chuyên Gia Trên Các Đám Đông: Mackay (Extraordinary Popular Delusions), LeBon (The Crowd) về tâm lý đám đông. Đám đông cả tin, bốc đồng, tìm lãnh đạo, phản ứng cảm xúc. Trader thành công suy nghĩ độc lập.
Tại Sao Lại Tham Gia? Nhu cầu an toàn, được dẫn dắt. Thị trường gây bất ổn, khiến trader tìm lãnh đạo.
Lời khuyên: Ghi kế hoạch giao dịch, tuân thủ quản lý vốn. Không thay đổi kế hoạch khi đang trong lệnh. Siren analogy (Odysseus).
Một Nhóm Tích Cực: Có thể tồn tại các nhóm thông minh (Surowiecki, The Wisdom of Crowds). Thành viên ra quyết định độc lập, sau đó kết hợp kiến thức. SpikeTrade.com là một ví dụ.

15. Tâm lý của các Xu hướng

Mỗi mức giá: Là sự đồng thuận tạm thời. Mỗi thanh/nến là cuộc chiến phe tăng/giảm giá. Indicator giúp khách quan hóa phân tích.
Các Cảm Xúc Mãnh Liệt: Giá tăng/giảm do cường độ lòng tham/nỗi sợ hãi.
Các Đợt Tăng Hoặc Giảm Giá: Sự sắc bén phụ thuộc vào cảm xúc trader. Nỗi sợ mạnh hơn lòng tham.
Sốc Giá: Giá là lãnh đạo đám đông. Người thắng được thưởng, người thua bị phạt. Cú sốc giá (bán lớn/mua lớn) có thể đảo chiều xu hướng. Phân kỳ giảm/tăng báo hiệu đảo chiều.
Tâm Lý Xã Hội: Hành vi cá nhân khó đoán, hành vi nhóm dễ theo dõi. Vấn đề: nhà phân tích bị cuốn vào cảm xúc nhóm. Cần kế hoạch viết ra, quyết định trước.

16. Quản lý và Dự báo

Không dự báo bằng linh cảm: Có phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật.
Phân tích cơ bản: Nghiên cứu FED, thu nhập, báo cáo. Dù biết cơ bản vẫn có thể thua do xu hướng trung/ngắn hạn.
Phân tích kỹ thuật: Giá phản ánh mọi thứ (cơ bản, tin tức). Là nghiên cứu tâm lý đám đông. Khoa học (thống kê, máy tính) và nghệ thuật (mô hình, dòng chảy).
Trưng Cầu Dân Ý: Giống chính trị gia. Trader cần vô tư, không thiên vị phe tăng/giảm. Mẹo: lật ngược biểu đồ để kiểm tra thiên vị.
Quả Cầu Pha Lê (Dự báo): Chuyên nghiệp không dự báo, họ quản lý thông tin. Bác sĩ cấp cứu không dự báo, họ quản lý.
Đọc Thị Trường, Quản Lý Bản Thân: Không dự báo giá tương lai. Lọc thông tin, đo sức mạnh phe mua/bán. Quản lý vốn, tránh tham lam/sợ hãi.
Sử dụng thông thường: So sánh với cuộc sống bên ngoài thị trường.
Ba trụ cột của thành công: Phân tích cán cân quyền lực, quản lý vốn tốt, kỷ luật cá nhân.

PHẦN BA – Phân tích Biểu đồ Cổ điển

Lịch sử: Từ vẽ tay đến máy tính (Apple 2E, Computrac).
Tính chủ quan của biểu đồ cổ điển: Rorschach test.
Các công cụ đáng tin cậy: Hỗ trợ/Kháng cự ngang, Đuôi Kangaroo.

17. Cách vẽ biểu đồ

Người vẽ biểu đồ: Nghiên cứu dữ liệu, tìm mô hình. Dạng thanh/nến.
Lịch sử ngắn gọn: Charles Dow, Edwards & Magee (Technical Analysis of Stock Trends).
Thị trường thay đổi: Khối lượng giao dịch tăng. Đỉnh thường lâu hơn đáy.
Ý Nghĩa của Biểu đồ Dạng Thanh:
- Mở cửa (nghiệp dư), đóng cửa (chuyên nghiệp), đỉnh (lực mua), đáy (lực bán), biên độ (xung đột).
Nến Nhật: Tập trung mối quan hệ mở/đóng.
Các thuyết thị trường:
- Lý Thuyết Thị Trường Hiệu Quả: Đánh đồng kiến thức với hành động.
- Thuyết Bước Ngẫu Nhiên: Bỏ qua ký ức thị trường (S/R).
- Thuyết Hỗn Loạn: Có những giai đoạn có trật tự (fractal).
- Quy Luật Tự Nhiên (Huyền bí): Dự báo, mê tín.

18. Mức Hỗ trợ và Kháng cự

Hỗ trợ: Nơi mua đủ mạnh làm gián đoạn/đảo chiều xu hướng xuống.
Kháng cự: Nơi bán đủ mạnh làm gián đoạn/đảo chiều xu hướng tăng.
Vẽ S/R: Qua các cạnh trên/dưới của vùng tắc nghẽn.
Ký Ức, Nỗi Đau Và Hối Hận: S/R tồn tại vì con người có ký ức về đảo chiều, đau đớn khi giữ lệnh thua, hối hận khi bỏ lỡ.
Sức Mạnh Của Mức Hỗ Trợ Và Kháng Cự: Phụ thuộc 3 yếu tố: độ dài, độ cao, khối lượng giao dịch.
Các Nguyên Tắc Giao dịch: Thắt chặt cắt lỗ gần S/R, dài hạn quan trọng hơn ngắn hạn, đột phá ảo là tín hiệu mạnh.
Đặt cắt lỗ: Tránh số tròn, đặt hơi xa các cụm cắt lỗ.

19. Các Xu hướng và các Khoảng giao dịch

Xu hướng: Đỉnh/đáy cao dần (tăng), đỉnh/đáy thấp dần (giảm).
Phạm vi giao dịch: Giá đi ngang.
Chiến thuật khác nhau: Xu hướng (cắt lỗ xa, đi theo sức mạnh), Phạm vi (cắt lỗ ngắn, mua lúc yếu, bán lúc mạnh).
Tâm lý Đám đông: Đám đông tạo xu hướng khi kích động, quay lại không mục tiêu khi hết hứng.
“Góc phải khó khăn”: Tương lai không chắc chắn. Cần cắt lỗ nhanh khi thị trường chệch khỏi phân tích.
Phương pháp xác định xu hướng: Mô hình đỉnh/đáy, EMA, oscillator, Directional System.
Giao dịch hoặc đợi: Cân nhắc rủi ro/phần thưởng. Luôn tuân thủ Quy tắc 2%.
Xung đột khung thời gian: Sử dụng hệ số 5, dài hạn cho chiến lược, ngắn hạn cho chiến thuật (Triple Screen).

20. Các đuôi Kangaroo

Mô hình: Thanh đơn rất cao, hai bên là hai thanh bình thường, nhô ra từ sự đan chặt giá.
Tín hiệu: Hướng lên (tín hiệu bán ở đỉnh), hướng xuống (tín hiệu mua ở đáy).
Phản ánh: Phe mua/bán tấn công thất bại.
Nguyên tắc giao dịch: Giao dịch ngược lại đuôi, cắt lỗ ở nửa đuôi.

PHẦN BỐN – Phân tích Kỹ thuật bằng Máy tính

21. Máy Tính Trong Giao Dịch

Ưu điểm máy tính: Khách quan, hiệu quả, xử lý nhiều thông tin.
Nhược điểm máy tính: Mất cảm giác vật lý.
Phần mềm: Hộp công cụ (toolboxes), hộp đen (black boxes), hộp xám (gray boxes).
Dữ liệu: Lịch sử, múi giờ, day trading vs. swing trading.
3 nhóm indicator chính: Theo xu hướng, dao động, khác.

22. Các Đường MA

EMA tốt hơn SMA: Nhấn mạnh dữ liệu mới nhất, phản ứng nhanh, không bị thay đổi hai lần.
Chọn độ dài EMA: Nửa độ dài chu kỳ thống trị (ví dụ 22 ngày).
Nguyên tắc giao dịch: Hướng độ dốc MA xác định xu hướng, MA như mức hỗ trợ/kháng cự.
Hai đường EMA: Tỷ lệ 2:1 (ví dụ 26/13), tạo ra “vùng giá trị”.

23. MA Hội tụ - Phân kỳ: Các Đường MACD Line và MACD-Histogram

MACD Line: EMA nhanh - EMA chậm.
Signal Line: EMA của MACD Line.
MACD-Histogram: MACD Line - Signal Line (đo sức mạnh của phe mua/bán).
Nguyên tắc giao dịch: Cắt nhau của MACD Line/Signal Line, độ dốc của MACD-Histogram.
Phân kỳ (Divergences) giữa giá và MACD-Histogram: Tín hiệu đảo chiều mạnh.
“Con Chó Dòng Họ Baskervilles”: Tín hiệu thiếu hành động cần thiết.

24. Hệ thống Directional

Wilder’s DMI: Xác định xu hướng và sức mạnh.
Các thành phần: +DI, -DI, ADX (ADX tăng = xu hướng mạnh).
Nguyên tắc giao dịch: Giao dịch theo DI mạnh hơn, ADX tăng từ dưới các DI báo hiệu xu hướng mới.
Average True Range (ATR): Đo độ biến động, dùng cho đặt điểm vào, cắt lỗ, mục tiêu.

25. Các Oscillator

Chức năng: Bắt các điểm đảo chiều, xác định thái cực cảm xúc (quá mua, quá bán).
Lưu ý: Oscillator có thể cho tín hiệu sớm và nguy hiểm trong xu hướng mạnh. Cần kết hợp với indicator theo xu hướng.

26. Stochastic

George Lane’s oscillator: Mối quan hệ giá đóng cửa với biên độ gần đây (%K, %D).
Vùng quá mua/quá bán: Trên 80%, dưới 20%.
Nguyên tắc giao dịch: Phân kỳ, mức quá mua/quá bán (kết hợp Triple Screen), hướng.

27. Chỉ số Sức mạnh Tương đối (RSI)

J. Welles Wilder, Jr.'s oscillator: Đo sức mạnh bằng giá đóng cửa.
Vùng quá mua/quá bán: Trên 70%, dưới 30%.
Nguyên tắc giao dịch: Phân kỳ, mô hình biểu đồ, mức RSI (kết hợp Triple Screen).

PHẦN NĂM – Khối lượng Giao dịch và Thời gian

28. Khối lượng Giao dịch

Phản ánh: Hành vi, cảm xúc, nỗi đau của trader.
Cách đo: Thực tế, số giao dịch, tick volume.
Tâm lý đám đông: Khối lượng cao (tham gia cảm xúc lớn), khối lượng thấp (xu hướng sắp đảo chiều).
Gợi ý giao dịch: Khối lượng cao xác nhận xu hướng, khối lượng giảm trong xu hướng tiếp diễn báo hiệu đảo chiều.

29. Các Chỉ Báo Dựa Trên Khối Lượng Giao Dịch

On-Balance Volume (OBV) - Joseph Granville: Tổng khối lượng tích lũy. Phân kỳ OBV-giá là tín hiệu mạnh.
Accumulation/Distribution (A/D) - Larry Williams: Theo dõi quan hệ mở/đóng và khối lượng. Phân kỳ A/D-giá là tín hiệu mạnh.

30. Force Index

Alexander Elder’s indicator: Kết hợp giá và khối lượng (hướng, khoảng cách, khối lượng).
Làm mượt bằng EMA: 2-ngày (ngắn hạn, điểm vào), 13-ngày (trung hạn, xu hướng/đảo chiều).
Nguyên tắc giao dịch: FI 2-ngày âm/dương, FI 13-ngày trên/dưới 0, phân kỳ FI-giá.

31. Open Interest

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

32. Thời gian

Thời gian thị trường chậm hơn thời gian cá nhân: Trader thường vào lệnh quá sớm.
Hệ số 5: Khung thời gian liền kề liên kết bởi hệ số xấp xỉ 5.
Nguyên tắc: Luôn phân tích ít nhất hai khung thời gian liền kề (dài hạn & trung hạn).

33. Các Khung Thời Gian Giao Dịch

3 loại giao dịch: Dài hạn, Swing, Trong ngày. Mỗi loại có ưu nhược điểm riêng.
Đầu tư: Cần niềm tin và kiên nhẫn qua sụt vốn lớn.
Giao dịch Swing: Khuyến khích cho người mới, học nhanh hơn, ít rủi ro hơn.
Giao dịch trong ngày: Yêu cầu kỷ luật và phản xạ cao, không dành cho người mới.

PHẦN SÁU – Các chỉ báo Thị trường Chung

34. Chỉ số New High – New Low

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

35. Các cổ phiếu ở trên đường MA 50 - Ngày

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

36. Các chỉ báo Thị trường Cổ phiếu khác

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

37. Các chỉ báo Đồng thuận và Trách nhiệm

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

PHẦN BẢY – Các hệ thống giao dịch

Hệ thống: Bộ nguyên tắc tìm kiếm, vào, thoát lệnh. Phải viết ra (Checklist Manifesto).
Trader Cơ học vs. Tự do: Phụ thuộc tính cách. Trader cao cấp kết hợp cả hai.
Cần test hệ thống: Backtest thủ công, giao dịch demo.

38. Kiểm tra Hệ thống, Giao dịch Demo, và Ba Nhu cầu Chủ yếu cho Mọi Giao dịch

Backtesting: Tự test thủ công (1 thanh/ngày) là tốt nhất để học.
Giao dịch Demo: Để test kỷ luật, không chuẩn bị cảm xúc tốt bằng tiền thật.
Ba nhu cầu chính cho mọi giao dịch (Tradebill): Thiết lập giao dịch (điểm vào, mục tiêu, cắt lỗ), quản lý rủi ro (khối lượng), chiến lược cụ thể.

39. Hệ thống Giao dịch Triple Screen

Nguyên lý: 3 bài test trên 3 khung thời gian (dài hạn, trung hạn, ngắn hạn).
Màn hình 1 (Dài hạn): Xác định xu hướng chính (EMA tuần, Impulse tuần). Chỉ giao dịch theo hướng xu hướng.
Màn hình 2 (Trung hạn): Tìm sóng ngược xu hướng (Force Index ngày, Stochastic ngày, RSI ngày).
Màn hình 3 (Điểm vào): Kỹ thuật vào lệnh (xuyên đường EMA trung bình, đột phá).
Day Trading với Triple Screen: Áp dụng nguyên lý tương tự với khung thời gian ngắn hơn.
Mục tiêu dừng lỗ và chốt lời: Mục tiêu dài hạn, cắt lỗ trung hạn.

40. Hệ thống Impulse

Kết hợp: Quán tính (độ dốc EMA) và năng lượng (độ dốc MACD-Histogram).
Tô màu thanh giá: Xanh lá (tăng giá), Đỏ (giảm giá), Xanh dương (trung gian).
Hệ thống kiểm duyệt: Cấm mua khi đỏ, cấm bán khi xanh lá.
Điểm vào: Đợi màu đỏ/xanh lá biến mất trên cả hai khung thời gian.
Điểm ra: Thoát lệnh khi màu Impulse dừng hỗ trợ hướng giao dịch.

41. Các Hệ Thống Giao Dịch Theo Kênh

Kênh: Giá chạy trong các kênh, phản ánh mức hỗ trợ và kháng cự.
Kênh đối xứng: Đường song song với EMA.
Kênh lệch chuẩn (Bollinger Bands, ATR channels): Độ rộng thay đổi theo biến động.
Nguyên tắc giao dịch: Kênh phẳng (mua gần đáy, bán gần đỉnh), xuyên kênh (hồi về MA là cơ hội), kết hợp kênh với phân kỳ.

PHẦN TÁM – Các phương tiện giao dịch

42. Cổ phiếu

Định nghĩa: Giấy chứng nhận quyền sở hữu.
Động lực giá: Triển vọng doanh nghiệp, cơ bản (thu nhập), kỳ vọng. Mr. Market của Buffet.
Tiêu chí chọn cổ phiếu: Thanh khoản cao, độ biến động phù hợp (beta).

43. ETFs

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

44. Quyền chọn

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

45. CFDs

Định nghĩa: Hợp đồng cho chênh lệch giá. Bị cấm ở Mỹ.
Rủi ro: Broker CFD thường là kẻ thù, đòn bẩy sát nhân, thiếu minh bạch.

46. Futures

Nội dung không được cung cấp trong văn bản gốc.

47. Forex

Định nghĩa: Thị trường tiền tệ lớn nhất, giao dịch gần 24/5.
Rủi ro: Hầu hết broker forex là “nhà cái”, đấu với khách hàng. Đòn bẩy cao, nhiều gian lận.
Lời khuyên: Giao dịch kỳ hạn tiền tệ điện tử thay vì forex với nhà cái.

PHẦN CHÍN – Quản lý Rủi ro

Quan trọng nhất: Hệ thống tốt không đảm bảo thành công mọi giao dịch. Phải kiểm soát rủi ro.
Thiếu kỹ năng quản lý thua lỗ: Cạm bẫy tồi tệ nhất. Chốt lời nhanh, giữ lệnh thua.
Hai Nguyên tắc Chính: Quy tắc 2% (chống cá mập), Quy tắc 6% (chống đàn piranha).

48. Cảm xúc và Khả năng

Tiền dấy lên cảm xúc mạnh: Giao dịch thành công “buồn chán” vì đòi hỏi kỷ luật.
Sai lầm: Tính tiền trong giao dịch mở.
Tại sao Johnny không thể bán: Miễn cưỡng cắt lỗ do sợ hãi thua lỗ.
Xác suất và không biết tính toán: Điểm yếu chết người của trader. Cần kỳ vọng toán học dương.
Tối ưu hệ thống: Tránh tối ưu quá mức với dữ liệu quá khứ. Hệ thống mạnh mẽ không quá nhạy cảm.
Rủi ro doanh nhân vs. Thua lỗ: Phân biệt rõ ràng. Giới hạn tỷ lệ tài khoản rủi ro.

49. Hai Nguyên tắc Chính của Quản lý Rủi ro

Lưới an toàn: Bảo vệ tài khoản.
2 sai lầm tệ hại nhất: Không cắt lỗ, giao dịch khối lượng quá lớn.

50. Quy Tắc 2%

Ngăn thua lỗ “cá mập cắn”: Không mạo hiểm quá 2% vốn tài khoản trên một giao dịch.
Tam Giác Sắt về Quản trị Rủi ro: Công thức tính khối lượng giao dịch tối đa.
Áp dụng: Cho cổ phiếu và kỳ hạn. Đặc biệt quan trọng với kỳ hạn do đòn bẩy lớn.

51. Quy Tắc 6%

Ngăn “đàn piranha” cắn: Tổng thua lỗ tháng này + rủi ro các lệnh mở không vượt quá 6% vốn tài khoản.
Buộc dừng giao dịch: Trong chuỗi thua lỗ, bảo vệ vốn.
Pyramiding (thêm lệnh vào lệnh thắng): Được phép nếu tuân thủ 2% và 6% rules.

52. Hồi vốn từ Thua lỗ

Rủi ro cao làm giảm khả năng thực hiện: Giảm khối lượng giao dịch khi đang thua, tăng từ từ khi có lợi nhuận.
Phải tự làm “quản lý giao dịch” của mình: Để thi hành kỷ luật, tránh overtrading.

PHẦN MƯỜI – Thực hành các Chi tiết

53. Cách đặt Mục tiêu Lợi nhuận: “Biết Đủ” là Từ Quyền lực

Yêu cầu: Viết ra điểm vào, mục tiêu, cắt lỗ. Tỷ lệ phần thưởng/rủi ro > 2:1.
Xác định “Đủ”: Dựa trên MA, kênh, S/R. Ví dụ: Swing trade (chốt trong vùng giá trị), Day trade (chốt gần kênh trên), Đầu tư (chốt ở kháng cự cũ).
“Thiên thần sa ngã”: Cổ phiếu giảm mạnh, bắt đầu tăng. Mục tiêu ở kháng cự trước đó.

54. Cách đặt Cắt lỗ: Nói không với các Suy nghĩ Cầu may

Tầm quan trọng: Cắt lỗ là bắt buộc cho sống sót, dù đau đớn.
Đặt cắt lỗ ngoài vùng “nhiễu thị trường”: SafeZone stops.
Không đặt cắt lỗ tại các mức hiển nhiên: Nic’s Stop, tránh số tròn.
Trailing stop (ATR): Dời cắt lỗ tự động.
Đừng để giao dịch thắng chuyển thành thua: Dời cắt lỗ lên hòa vốn, bảo vệ lợi nhuận.
Chỉ dời cắt lỗ theo hướng giao dịch: Không hạ thấp cắt lỗ cho lệnh thua.
Cắt lỗ thảm khốc (Disaster Stop): Lệnh cứng GTC cho broker.
Gap qua đêm: Chỉ chuyên nghiệp mới xử lý được.

55. Đây Là Một Giao Dịch Đạt Điểm A?

Tự đánh giá hiệu quả: Điểm mua/bán (vị trí trong thanh giá), điểm giao dịch (lợi nhuận so với độ cao kênh).
“Giao dịch điểm A”: Thiết lập hoàn hảo với kỳ vọng tích cực mạnh mẽ, thoải mái giao dịch. (30% độ cao kênh là A).
Sử dụng Tradebill: Để đưa ra quyết định khách quan hơn.

56. Tìm Kiếm Các Giao Dịch Có Lợi Nhuận

Phát triển chiến lược trước khi quét.
Quét: Đánh giá nhóm phương tiện giao dịch (thủ công hoặc máy tính) để tìm ứng viên phù hợp với mô hình giao dịch đã xác định.
Kỳ vọng thực tế: Quét mang lại ứng viên, không phải kim cương. Phân kỳ là “mô hình analog”, khó tìm bằng kỹ thuật số.

PHẦN MƯỜI MỘT – Lưu Tốt Báo cáo

Tầm quan trọng: Công cụ tốt nhất để phát triển và duy trì kỷ luật. Kết nối tâm lý, phân tích, quản lý rủi ro.

57. Bài tập Về nhà Hằng ngày của Bạn

Thói quen buổi sáng: Kiểm tra thị trường toàn cầu, lịch kinh tế, chỉ số chính, tâm trạng.
Bảng tính bài tập về nhà: Công cụ để hệ thống hóa quá trình.
Tự kiểm tra tâm lý (“Tôi có sẵn sàng giao dịch không?”): 5 câu hỏi, chấm điểm 0/1/2. Tổng điểm giúp đánh giá khách quan mức độ sẵn sàng giao dịch.

58. Tạo Và Chấm Điểm Các Kế Hoạch Giao Dịch

Kế hoạch phải viết ra (Tradebill): Xác định chiến lược, ngày báo cáo, điểm vào/mục tiêu/cắt lỗ, khối lượng.
Chấm điểm kế hoạch (Trade Apgar): 5 câu hỏi, 0/1/2 điểm. Giúp xác định kế hoạch khỏe mạnh.
Chỉ giao dịch các ý tưởng có điểm cao (>7, không có 0 điểm).

59. Nhật Ký Giao Dịch

“Bộ nhớ ngoài”: Học từ kinh nghiệm, tự cải thiện.
Trade Journal nền web: Cập nhật dễ dàng, phân tích hiệu quả.
3 lợi ích:
1. Cảm giác trật tự và cấu trúc.
2. Đánh giá giao dịch sau 1-2 tháng (học từ biểu đồ “sau giao dịch”).
3. Đánh giá đường cong vốn: theo thị trường, chiến lược, chiến thuật thoát.

KẾT LUẬN

Kiên trì và cam kết: Cần thời gian để thành công (10.000 giờ cho chuyên gia, 20 giờ cho năng lực cơ bản).
Khó khăn chính: Cảm xúc (tham lam, sợ hãi).
Nguyên tắc quan trọng: Giao dịch khối lượng nhỏ, không tính tiền trong lệnh, Quy tắc 2%, viết kế hoạch, giữ nhật ký.
Thoát khỏi sự cô lập: Tham gia cộng đồng (SpikeTrade.com).
Chúc thành công: Giao dịch là cuộc phiêu lưu hấp dẫn, bổ ích. Luôn phấn đấu thông minh hơn.

Mục lục