Cuộc đời Mahatma Gandhi: Hành trình từ cậu bé Moniya đến Vị Thánh “Linh hồn vĩ đại”

I. Tuổi thơ và những năm tháng đầu đời (1869-1888)

Sinh ra tại Porbandar, Ấn Độ (02/10/1869) với tên thật là Mohandas Karamchand Gandhi, trong gia đình thương gia (Vaishya).
Chuyển đến Rajkot năm 7 tuổi, đối mặt với sự xa lánh vì giai cấp tại trường học.
Trải nghiệm đầu tiên về sự bất công xã hội khi bạn cùng lớp Aku bị coi là “khó tiếp xúc”.
Tảo hôn năm 13 tuổi với cô Kasturbai.
Cha qua đời khi ông 16 tuổi.
Thôi học Đại học Samaldas, được gia đình khuyến khích sang Anh du học ngành Luật.

II. Du học Anh Quốc và hành nghề luật sư ở Nam Phi (1888-1914)

Ngày 04/09/1888: Rời Bombay sang Anh Quốc.
Học tiếng Pháp và Luật tại Đại học tổng hợp Luân Đôn, tốt nghiệp ngày 10/06/1891.
Tham gia Hội người ăn chay Luân Đôn và viết bài cho tạp chí “Vegetarian”.
Trở về Ấn Độ, hành nghề luật sư tại Rajkot nhưng gặp khó khăn.
Tháng 04/1893: Nhận lời mời của công ty Dada, Abdulla & Co. sang Nam Phi làm luật sư.
Đối mặt với nạn kỳ thị chủng tộc tàn bạo ở Nam Phi (ví dụ: bị đuổi khỏi toa tàu hạng nhất).
Thành lập các hội bảo vệ người Ấn tại Nam Phi.
Năm 1904: Đồng sáng lập và phụ trách cột xã luận của tờ tuần báo “Indian Opinion”, một diễn đàn quan trọng bảo vệ quyền lợi người Ấn.
Tháng 08/1906: Chính quyền Transvaal yêu cầu người Ấn khai báo chi tiết cá nhân và mang giấy chứng nhận, Gandhi coi đây là sự sỉ nhục và kêu gọi chống đối.
Bị bắt và bỏ tù 3 lần tại Transvaal vì không tuân thủ “giấy hộ thân”.
Tháng 10/1913: Lãnh đạo hơn 6000 công nhân đình công chống lại sự bóc lột tại mỏ Natal, bị bắt giam.
Sau 21 năm ở Nam Phi, Gandhi quyết định hồi hương.

III. Trở về Ấn Độ và sự nghiệp đấu tranh giành độc lập (1915-1947)

Ngày 18/07/1914: Trên đường về Ấn Độ, ghé Luân Đôn và thảo luận về độc lập Ấn Độ trong bối cảnh Thế chiến I bùng nổ.
Về đến Bombay, được dân chúng đón chào như người hùng.
Gặp gỡ và nhận lời nhắn nhủ từ Gokhale trước khi ông qua đời.
Năm 1916: Bắt đầu tham gia các hội nghị chính trị, diễn thuyết khắp nơi, đối mặt với các bất đồng tôn giáo và bất bình đẳng xã hội ở Ấn Độ.
Đầu năm 1917: Đến Champaran giúp nông dân chống lại chính sách nông nghiệp bất công của Anh.
Vận động nông dân Ahmadabah chống lại thuế phi lý.
Ngày 06/04/1919: Lãnh đạo phong trào “đóng cửa tiệm” trên toàn Ấn Độ, thể hiện tinh thần “bất bạo động” (Ahimsa).
Bị bắt tại Palwal, sau đó diễn thuyết tại Sabarmati Ashrama, thừa nhận “I have made a Himalayan miscalculation” (ám chỉ sự hiểu lầm về mức độ bạo lực).
Năm 1920: Trở thành người đứng đầu Đảng Quốc đại, chuyển hướng đảng thành một tổ chức của quần chúng, không bạo động, dựa trên nguyên tắc Satyagraha (chân lý) và Ahimsa (bất bạo động).
Tháng 11/1921: Tổ chức phong trào “đường không người, phố không xe” khi Hoàng tử xứ Wales đến thăm, khiến ông bị kết án 6 năm tù tại nhà tù Yeravda.
Năm 1924: Bị viêm ruột thừa cấp tính, được phẫu thuật và phóng thích. Rút lui khỏi chính trường 6 năm để tập trung vào phát triển tâm linh.
Ngày 12/03/1930: Lãnh đạo cuộc “Hành quân muối” từ nhà đến bờ biển Dandi (241 dặm) cùng 78 người, chống lại “Luật muối” phi lý của Anh.
Bị bắt lại và giam tại Yeravda. Phong trào lan rộng khắp Ấn Độ.
Được phóng thích năm 1931, sang Luân Đôn dự Hội nghị bàn tròn nhưng không đạt kết quả về độc lập.
Đầu năm 1932: Lại bị bắt vì tiếp tục chiến dịch chống đối. Tuyên bố tuyệt thực đến chết, gây chấn động dư luận và được phóng thích đầu năm 1933.
Tháng 10/1934: Cắt đứt quan hệ thành viên chính thức với Đảng Quốc đại vì không tán thành khuynh hướng bạo động.
Tháng 08/1942: Tại hội nghị toàn quốc Đảng Quốc đại, tuyên bố “Đây là thời điểm người Anh phải ra đi”. Bị bắt và giam tại điện Aga Khan cùng nhiều lãnh đạo khác.
Tuyệt thực 21 ngày chống thuế và chi phí bất công, sau đó vợ ông, bà Kasturbai qua đời.
Bản thân mắc sốt rét nặng nhưng hồi phục, được dân chúng coi là biểu tượng của linh hồn Ấn Độ hồi sinh.
Tháng 05/1945: Anh Quốc tuyên bố “buông tay” và trả lại độc lập cho Ấn Độ.
Ngày 24/08/1946: Jawaharlal Nehru nhậm chức Phó Tổng thống chính phủ lâm thời Ấn Độ.
Phản đối việc chia cắt Pakistan (“Cut me in two, but do not cut India in two”).
Đến Noakhali và Bihar để dập tắt bạo loạn giữa các nhóm tôn giáo, mang thông điệp hòa bình.
Ngày 15/08/1947: Ấn Độ chính thức độc lập. Ông Mountbatten vinh danh Gandhi là “Kiến trúc sư xây dựng ngôi nhà tự do Ấn Độ thông qua những viên gạch bất bạo động”.

IV. Những ngày cuối đời và sự ra đi (1948)

Ngày 13/01/1948: Bắt đầu tuyệt thực để chống lại sự cuồng tín Hồi giáo và bảo vệ hình ảnh Gandhi trong mắt tín đồ Hindu quá khích. Vụ việc được giải quyết, ông ngừng tuyệt thực.
Ngày 20/01/1948: Thoát chết trong vụ nổ mìn ám sát khi đang cầu nguyện.
Ngày 30/01/1948: Bị ám sát bằng súng ngắn bởi một tín đồ Hindu quá khích khi đang dạo vườn cùng hai cháu gái. Ông ra đi trong thanh thản với lời khấn “Rama, Rama”.
Thi hài được hỏa táng, tro cốt rải khắp các dòng sông lớn và giải đất Ấn Độ, tượng trưng cho sự hòa nhập vào linh hồn dân tộc.
Ngày nay, ông được gọi bằng những tên gọi tôn kính như Babuji (Cha kính yêu), Mahatma Gandhi (Linh hồn vĩ đại), Vị cha già dân tộc.

Mục lục